مرکز تحقیقات سیاست انرژی جهانی، وابسته به دانشگاه کلمبیا در نشستی با حضور ریچارد نفیو، دیپلمات پیشین آمریکایی، کارن ای. یانگ و ایرا جوزف، پژوهشگران ارشد این مرکز با عنوان معامله آمریکا و ایران و یک مرحله جدید از سازش به بررسی سناریوهای پیش رو در قبال تفاهم نامه تهران-واشنگتن، آینده تجارت و رفت وآمد در تنگه هرمز و همچنین چشم انداز روابط ایران و ایالات متحده پرداخت.

به گزارش دنیای اقتصاد، در ابتدای نشست مذکور عنوان شد که رویدادهای خاورمیانه به سرعت در حال تغییر هستند و پیچیدگی های درک چشم انداز انرژی جهانی ساعت به ساعت عمیق تر می شوند. دنیل استرنوف، عضو ارشد مرکز سیاست انرژی جهانی، در آغاز این نشست گفت که طبق گزارش ها، تفاهم نامه تهران-واشنگتن هیچ عبارتی مبنی بر محدود کردن برنامه موشکی یا متحدان ایران ندارد و از این رو، از منظر بسیاری، به عنوان یک راه حل موقت برای توقف جنگ در لبنان عمل می کند. جنگی که دونالد ترامپ، رییس جمهور طی ماه های پیش آغاز کرد، اکنون در حال پایان است، اما نتیجه فعلی این بوده که ایران کنترل خود را بر مهم ترین گلوگاه انرژی جهان عمیق تر کرده است.

بازندگان زیادی در این درگیری استراتژیک مبهم وجود دارند، به ویژه کشورهای عربی خلیج فارس. با این همه، بازارهای انرژی با فروش گسترده و تهاجمی سهام خود تحولات اخیر را جشن گرفته اند؛ نفت خام برنت که در اواخر آوریل به 125 دلار در هر بشکه رسیده بود، طی روزهای اخیر به کمی بیش از 80 دلار در هر بشکه سقوط کرده که تنها 10 دلار بالاتر از قیمت قبل از شروع جنگ است.

وی افزود: درحالی که بازارهای انرژی در حال قیمت گذاری و عادی سازی و جریان هستند، آینده عملیاتی واقعی تنگه به ​​طرز خطرناکی مبهم است. صدها کشتی همچنان در تنگه گرفتار هستند. علاوه بر همه این ها، مشخص نیست که تنگه هرمز در عمل چگونه مدیریت خواهد شد.

ایران صریحا اعلام کرده است که اگرچه در طول دوره آتش بس 60 روزه عوارض رسمی دریافت نکرده، اما پروتکل های نظارتی خود را اجرا خواهد کرد و برای عبور هزینه خدمات دریافت و عملا مسیر اهرم تهران بر هرمز را نهادینه می کند.

در ادامه این نشست، کارن یانگ عنوان کرد که عادی سازی یا بازگشت به الگوهای ترافیکی قبل از 28 فوریه و آغاز جنگ در خاورمیانه، ممکن نیست. وی افزود: اگر ایران یک بازه زمانی 60 روزه برای پمپاژ و ترانزیت تا حد امکان داشته باشد، این امر از نظر ورود نفت بیشتر به بازار مهم خواهد بود.

بی تردید بازارها به این امر توجه و واکنش مثبتی نشان می دهند. اما این به آن معنا نیست که این روند منظم و قابل اعتماد خواهد بود و همچنین به این معنی نیست که مشکل موجودی کم جهان در حالی حاضر حل خواهد شد. پرسش مهم و حیاتی برای تحلیلگران و دولت ها این است که بازگشت به حالت عادی به معنای فکر کردن به تقاضای عادی نیز هست و تقاضایی که قبل از 28 فوریه شاهد آن بودیم، عاری از ابهام نبود.

ضمن اینکه اکنون می دانیم که عامل تقاضای پیش از آغاز جنگ، بیش از هر چیز، ذخیره سازی چین بود. بنابراین نمی توانیم با اطمینان کامل بگوییم که پر کردن مجدد موجودی بازارهای انرژی چگونه انجام می گیرد.

این پژوهشگر در ادامه افزود: من فکر می کنم اول و مهم تر از همه این بوده که ایران قصد دارد در نتیجه این توافق به پول دسترسی داشته باشد. اینکه آنها چگونه وجوه را دریافت می کنند، چه از طریق عوارض یا از طریق توافقات دوجانبه یا پرداخت ها، واقعا مهم نیست. آنها فقط می خواهند شاهد ورود نقدی باشند که به شدت به آن نیاز دارند و منطقه نیز به فکر یک سیاست جدید برای سازش است. این چیزی است که می توان آن را به عنوان ابزار تدبیر اقتصادی کشورهای حوزه خلیج فارس در نظر گرفت؛ آنها در پی ایجاد نوعی مشوق تدبیر اقتصادی آشنا هستند و این مساله برای ایران فرصت های سرمایه گذاری را باز می کند.

از سوی دیگر، ریچارد نفیو، معمار تحریم های ایران در این نشست عنوان کرد که در پی نبود شفافیت کامل درباره مفاد توافق ایران و آمریکا، نمی توان با اطمینان درباره سناریوهای آینده گمانه زنی کرد. وی گفت: ممکن است در حال حاضر حتی تفاهم نامه ای هم نداشته باشیم. ممکن است نامه ای مبنی بر تمایل به داشتن تفاهم نامه داشته باشیم و مفاد این توافق صرفا از این نظر که ما قصد داریم محاصره را متوقف کنیم و ایرانی ها قصد دارند تنگه را آزاد کنند، قابل ارزیابی است.

همچنین باید در نظر داشت که ما مساله لبنان را نیز داریم. همان طور که مقامات اسراییلی گفته اند، آنها خود را ملزم به رعایت بخش های مربوط به لبنان در آتش بس نمی دانند. ایرانی ها گفته اند که بخش های مربوط به لبنان در آتش بس ضروری است. خب، این یک مشکل بزرگ در پیشبرد تفاهم نامه موجود است، نوعی نقطه اصطکاک. همچنان نیز شاهد اقدام نظامی بین اسراییلی ها و حزب الله لبنان هستیم. به بیان دیگر، شاهد وضعیتی هستیم که در آن نقاط فشار و اصطکاک مختلف زیادی وجود دارد که می تواند به طور بالقوه همه چیز را دچار اشکال کند.

نفیو در ادامه گفت: به گفته مقامات دو طرف، قرار است مذاکرات 60 روزه همه چیز را حل کند؛ قرار است برنامه هسته ای را از دیدگاه ایران قطعا در چارچوب قرار دهد، منجر به کاهش تحریم ها شود و وضعیت را در قبال روابط تهران و واشنگتن دگرگون کند. اما اگر به 60 روز برسید و این موضوع ها حل نشده باشند، چه؟ آیا این مهلت تمدید خواهد شد یا آنکه شاهد شروع مجدد درگیری ها خواهیم بود؟ به نظر من، آنچه بناست انتظارمان را بکشد، این است که زمان این تفاهم نامه دائما تمدید شده و شکنندگی صلح نیز بیشتر و بیشتر خود را نمایان می کند. به نظر من، احتمالا بیشتر اهداف استراتژیک که ایالات متحده در این درگیری مطرح کرده است، محقق نخواهد شد. تنگه هرمز با مالکیت اداری جدید و بالقوه ای سروکار خواهد داشت که نه تنها برای جهان صنعت، بلکه مطمئنا برای دولت ها نیز عامل پیچیده ای خواهد بود.

در ادامه این نشست، ایرا جوزف، پژوهشگر ارشد مرکز تحقیقاتی سیاست انرژی جهانی، عنوان کرد که تغییرات فعلی در قیمت حامل های سوخت در پی توافق ایران و آمریکا آنچنان قابل اعتنا نیست؛ چرا که هنوز برای تعیین مسیر پیش روی بازار بسیار زود است. از یاد نباید برد که ذخیره سازی گاز در اروپا، به ویژه در آلمان و هلند، به شدت پایین تر از حد معمول است و این موضوع نگرانی های بیشتری برای بازار به وجود آورده است. همچنین، مذاکرات قطر با ایران، به صورت موازی و مستقل از ایالات متحده، نشان دهنده آمادگی این کشور برای افزایش ظرفیت تولید گاز است.

با این حال، هنوز هم ظرفیت لازم برای تامین نیازهای بازار وجود ندارد و حداقل 10 تا 12 تانکر ال ان جی قطری هنوز در تنگه هرمز معطل مانده اند. اگرچه عرضه اولیه ای در بازار مشاهده خواهد شد، اما ارائه ظرفیت گسترده تر کشورهایی مانند قطر برای تامین نیازها ماه ها طول خواهد کشید. وی افزود: قبل از اینکه جنگ شروع شود، هر روز سه تانکر از تنگه هرمز عبور می کردند.

حالا وضعیت به شدت متفاوت خواهد بود، ضمن اینکه باید دیگر بخش های ترافیک را در این آبراهه نیز مدنظر داشت. تانکرهای ال ان جی تنها وسایل نقلیه ای نیستند که در تنگه هرمز رفت وآمد می کنند. همچنین از یاد نباید برد که در منازعاتی از این دست، همواره می توان انتظار داشت که معادلات در لحظات پایانی دچار تغییر شوند. بنابراین عامل عدم تقارن در ژئوپلیتیک و تاثیر آن بر روندهای بازار را نیز نباید از یاد برد.