فقر سفر در ایران باز هم رکورد زده و این بار، جمعیت سفر نرفته ها تا 55 درصد کل خانوارهای موجود در کشور افزایش یافته است. تحقیقات میدانی نشان می دهد، مسافرت های داخلی به خاطر جهش هزینه ها در بازار گردشگری، مشمول رژیم اقتصادی شده است. مسافران سه تغییر در سبک سفرهای خود به وجود آورده اند.

به گزارش دنیای اقتصاد، زندگی در میانه جنگ، آتش بس و توافق، ترس از آینده اقتصادی، موج بیکاری، تورم و جا ماندن دستمزدها از رشد سبد هزینه خانوار باعث شده تا سفر به تفریحی غیرقابل دسترس برای بخش قابل توجهی از خانوارهای ایرانی تبدیل شود.

حذف سفر از سبد هزینه بخشی از خانوارهای ایرانی علاوه بر تبعات اجتماعی، تبعات اقتصادی را برای صنعت گردشگری به همراه داشته است؛ به نحوی که فعالان این صنعت در شرایط کنونی به تعدیل نیرو، ارائه تخفیف های قابل توجه برای جذب مسافر و در برخی موارد تعطیلی موقت روی آورده اند.

در حالی که طبق آمار رسمی هزینه سفر به هتل، تفریح و رستوران 80 تا 85 درصد گران شده، تورها هزینه سفرهای اقتصادی را حداکثر 50 درصد افزایش داده اند. کاهش تعداد روزهای سفر ، تمایل به سفارش غذاهای ارزان و کاهش کیفیت خوراک در سفر و حذف یا تقلیل خرید سوغات مهم ترین راهکارهایی است که مردم برای کاهش هزینه سفر در پیش گرفته اند.

یک خانواده سه نفره برای سفر سه روزه با تور به مقصد یکی از شهرهای شمالی با اقامت دو شب در بوم گردی، گردش و خرید حداقلی سوغات باید حدود 49 میلیون تومان هزینه کند. این در حالی است که حداقل حقوق 24 میلیون تومان تعیین شده و بنابراین یک خانواده سه نفره برای یک سفر اقتصادی باید دو برابر حداقل حقوق را کنار بگذارد.

این سفر سال گذشته با هزینه حدود 35 میلیون تومانی و با کیفیتی بهتر به لحاظ سفارش غذا، خرید سوغات و هزینه گردش امکان پذیر بود.

روند افسارگسیخته تورم، جاماندن دستمزدها از سبد هزینه خانوار و سهم بالای اجاره بها از درآمد باعث شد تا بخش قابل توجهی از خانوارها، سفر را از سبد هزینه خود حذف کنند.

یکی از گردانندگان بوم گردی در اصفهان می گوید با آغاز جنگ و حملات هوایی، تمام رزروهای نوروزی لغو شد. وی تأکید می کند زیان جنگ به بوم گردی های اصفهان به حدی بود که بسیاری از فعالان این عرصه به تعدیل نیرو روی آوردند و حتی در پرداخت اجاره محل فعالیت خود با مشکل مواجه شدند.

به گفته این فعال گردشگری، در دوره آتش بس و با جاری شدن آب در زاینده رود، گردشگران دوباره به اصفهان بازگشته اند، اما شرایط نامساعد اقتصادی و عدم اطمینان نسبت به آینده باعث شده بسیاری از مردم همچنان سفر را غیرضروری بدانند. به همین دلیل اقامتگاه ها برای جذب مسافر هزینه اقامت را تا حدود 40 درصد کمتر از نرخ مصوب ارائه می کنند. او همچنین از تغییر رفتار مسافران خبر می دهد و می گوید کاهش تعداد شب های اقامت، کاهش خرید سوغات و عدم سفارش غذا از رستوران بوم گردی باعث شده سودآوری این واحدها در دوره آتش بس به حدود یک سوم سال گذشته برسد.

گرداننده یک بوم گردی در رامسر نیز می گوید اگرچه شهرهای شمالی در دوره جنگ با حضور گسترده مردم روبه رو بودند، اما این حضور به معنای رونق گردشگری نبود؛ زیرا بخش عمده مسافران برای فرار از جنگ به این مناطق آمده بودند و اغلب در خانه شخصی یا منزل اقوام اقامت داشتند. خانواده هایی هم که چنین امکانی نداشتند، به دنبال اجاره خانه های ارزان قیمت بودند و رفتارشان با مسافران عادی تفاوت داشت؛ زیرا تلاش می کردند هزینه های خود را به حداقل برسانند.

وی می افزاید که در دوره آتش بس نیز اگرچه تعداد مسافران افزایش یافته، اما اغلب سفرها کم هزینه است و همین موضوع بر درآمد صنعت گردشگری و بوم گردی ها اثر منفی گذاشته است.

صاحب یک بوم گردی در کاشان نیز می گوید در دوره جنگ، این شهر پذیرای مسافرانی از تهران و اصفهان بود، اما این افراد به دلیل جنگ و نه با هدف گردشگری به کاشان سفر کرده بودند و به دنبال اقامت ارزان بودند. بنابراین تنها بوم گردی هایی که تخفیف های قابل توجه ارائه می کردند، توانستند مسافر جذب کنند. هرچند این موضوع مانع تعطیلی کامل شد، اما سودآوری صنعت گردشگری به شدت کاهش یافت و تعدیل نیرو نیز به یکی از پیامدهای این شرایط تبدیل شد.

این فعال گردشگری در پایان تأکید می کند که با وجود آتش بس، تعداد مسافران کاشان نسبت به گذشته به شدت کاهش یافته است و بخش قابل توجهی از شهروندان به دلیل شرایط اقتصادی و نگرانی از آینده از سفر اجتناب می کنند؛ موضوعی که آسیب جدی به کسب وکارهای گردشگری وارد کرده است.