صبح نو نوشت: تنش میان دولت ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسراییل، به سطحی بی‌سابقه رسیده است. در مرکز این بحران، توافق اخیر ایران و آمریکا برای آتش‌بس در تمام جبهه‌ها از جمله لبنان قرار دارد؛ توافقی که اسراییل با نقض آن، عملاً واشنگتن را در موقعیتی دشوار قرار داده است .

رییس‌جمهور آمریکا در روزهای اخیر لحنی بی‌سابقه در انتقاد از متحد دیرینه خود به کار گرفته است. ترامپ در تماس تلفنی با نتانیاهو فریاد زده: «تو دیوانه‌ای. اگر من نبودم، الان در زندان بودی» . او همچنین در جمع خبرنگاران گفت: «هر بار که کسی از حزب‌الله وارد می‌شود، لازم نیست یک ساختمان را خراب کنید.»

معاون رییس‌جمهور، جی‌دی ونس، نیز در اظهاراتی تند خطاب به مقامات اسراییلی گفت: «اگر من در کابینه اسراییل بودم، به تنها متحد قدرتمندی که در کل جهان دارید، حمله نمی‌کردم.» این اظهارات نشان‌دهنده تغییر پارادایم در روابط دو کشور است؛ جایی که آمریکا برای نخستین بار به‌صراحت از اعمال نفوذ خود بر اسراییل سخن می‌گوید .

تغییر لحن ترامپ نسبت به رژیم صهیونیستی مورد توجه دیگر سیاستمداران غربی نیز قرار گرفته تاجاییکه امانوئل مکرون رییس جمهور فرانسه گفت: «ترامپ در روزهای اخیر نگرش خود را نسبت به نتانیاهو تغییر داده است و فقط در این شرایط است که می‌توان صلح ساخت.» او از سیاست‌های بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسراییل در غزه، کرانه باختری و جنوب لبنان انتقاد کرد و گفت آسیب‌زدن به غیرنظامیان غزه توجیه‌پذیر نیست و ادامه شهرک‌سازی‌ها در کرانه باختری نیز کاملاً غیرقابل قبول است.

از سوی دیگر، بریتانیا و فرانسه همزمان با تشدید درگیری‌ها بین اسراییل و گروه حزب‌الله در جنوب لبنان خواستار تمکین تل‌آویو به مفاد تفاهم‌نامه بین ایران و آمریکا شدند.

ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه روز جمعه از اسراییل خواست تا به تفاهم‌نامه‌ای که میان ایالات متحده و ایران برای پایان دادن به جنگ خاورمیانه امضا شده است «احترام بگذارد». این درخواست در حالی مطرح شد که اسراییل در طول پنجشنبه شب به اهدافی در جنوب لبنان حمله کرد. وزیر خارجه فرانسه گفت: «این توافق توقف درگیری‌ها را پیش‌بینی کرده است. دولت اسراییل باید به آن احترام بگذارد و به‌ویژه ایالات متحده باید تمام فشارهای لازم را بر دولت اسراییل وارد کند تا از اجرای این توافق اطمینان حاصل شود.»

از سوی دیگرجنی چپمن، وزیر توسعه بین‌المللی بریتانیا، خواستار خروج اسراییل از جنوب لبنان شد تا به گفته او خانواده‌هایی که در جریان سه ماه جنگ آواره شده‌اند، بتوانند به خانه‌های خود بازگردند. این وزیر کابینه کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا گفت: «اسراییل باید بدون تردید از جنوب لبنان خارج شود. ما می‌دانیم که آوارگی، در هر نقطه‌ای از جهان، باعث اختلالات گسترده در زندگی مردم می‌شود.» چپمن افزود: «به همین دلیل ما می‌خواهیم شرایط به گونه‌ای فراهم شود که مردم بتوانند به خانه‌های خود بازگردند، در امنیت باشند، احساس آرامش کنند و اطمینان داشته باشند که می‌توانند در بلندمدت در در خانه‌هایشان زندگی کنند.»

اخیرا و در تناقض آشکار با درخواست ترامپ برای آتش‌بس، ارتش اسراییل حملات خود به لبنان را تشدید کرده است. ارتش اسراییل اعلام کرد که به 80 هدف حزب‌الله حمله کرده است . این حملات در واکنش به کشته شدن 4 سرباز اسراییلی در کمین حزب‌الله صورت گرفت .

وزیر امنیت داخلی اسراییل، ایتامار بن‌گویر، خواستار آن شد که «تمام لبنان باید بسوزد» و وزیر دارایی خواستار «باز کردن دروازه‌های جهنم» شد. این مواضع تند نشان‌دهنده فشار داخلی شدید بر نتانیاهو برای ادامه جنگ است.

ایران به‌صراحت اعلام کرده که هرگونه نقض تعهدات در لبنان «به حساب آمریکا» گذاشته خواهد شد . عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، با اشاره به حملات اسراییل، آن را نشانه‌ای از «تمایل به جنگ دائمی» دانست . در واکنش به ادامه حملات، مذاکرات فنی ایران و آمریکا در سوییس به تعویق افتاد .

تحلیلگران معتقدند لبنان «آسیب‌پذیرترین نقطه» توافق ایران و آمریکا محسوب می‌شود. تریتا پارسی می‌گوید: «ایرانی‌ها درباره تعهد خود به آتش‌بس و خروج اسراییل از لبنان شوخی نمی‌کنند.»

اما آیا توافق تاریخی ترامپ با تهران که برای آن تبلیغ رسانه‌ای کرده است، نقطه تلاقی واشنگتن و تل‌آویو خواهد بود؟ کارشناسان معتقدند که ترامپ برای حفظ دستاورد توافق با ایران به عنوان میراث سیاسی خود، ممکن است حاضر به اعمال فشار واقعی بر نتانیاهو شود، از جمله محدود کردن حمایت نظامی . وضعیت کنونی نشان‌دهنده یکی از عمیق‌ترین شکاف‌ها در تاریخ روابط آمریکا و اسراییل است. ترامپ که به دنبال تثبیت میراث خود با توافق با ایران است، با نتانیاهویی مواجه شده که زیر فشار داخلی و با تکیه بر حمایت گروه‌های تندرو، در مسیری کاملاً متضاد حرکت می‌کند. در حالی که آتش‌بس لبنان از نظر فنی اعلام شده، ادامه حملات اسراییل و اعلامیه‌های مقامات آن، این آتش‌بس را به شدت شکننده کرده است.

آنچه مسلم و واضح است، اگر اسراییل به سیاست فعلی خود ادامه دهد و آمریکا نتواند آن را مهار کند، ایران ممکن است از توافق خارج شود. به گفته رایان کاستلو از شورای ملی ایرانیان آمریکا: «اگر شاهد فروپاشی مذاکرات گسترده‌تر باشیم، تعجب نمی‌کنم که اسراییل و ایران دوباره به جنگ بازگردند» .

سرنوشت توافق ایران و آمریکا و ثبات منطقه، اکنون به این بستگی دارد که آیا ترامپ اراده و توانایی مهار نتانیاهو را خواهد داشت یا اینکه اسراییل با موفقیت نقش «ساختارشکن» (Spoiler) را ایفا کرده و توافق را به شکست می‌کشاند .