آسمان پهناور بیشتر نقاط استان کرمان در تسخیر توده های گرد و غبار فرورفته و هجوم ریزگردها از کویر مرکزی، کیفیت هوا را در پهنه های وسیعی از این استان به مرزهای بحرانی و خطرناک رسانده است؛ وضعیتی که با ثبت شاخص های خیره کننده آلودگی در برخی مناطق و تداومِ پیش بینی های هواشناسی مبنی بر افزایش غلظت غبار، زنگ خطر را برای سلامت عمومی به صدا درآورده و مدیریت بحران را ناگزیر به اعمال محدودیت های اداری در مرکز استان کرده است.

به گزارش ایرنا، آسمان کرمان این روزها رنگ دیگری به خود گرفته است؛ نه از جنس غروب های کویری و نه از شفافیت همیشگی افق های بلندش، بلکه در پرده ای از غبار که نفس شهر را سنگین تر از همیشه کرده است. وزش بادهای پی درپی در شرق استان و برخاستن توده های گرد و خاک از کویر مرکزی، کیفیت هوا را در بسیاری از نقاط به سطحی رسانده که نفس کشیدن را برای شهروندان آن مناطق دشوار کرده و شاخص ها را به مرزهای هشدار رسانده است.

بر پایه داده های سامانه های پایش کیفیت هوا، شاخص آلودگی در ایستگاه فولاد بوتیای ایرانیان کرمان عدد 173 و در ایستگاه میدان مشتاق شهر کرمان عدد 160 را ثبت کرده که هر دو در وضعیت ناسالم برای همه گروه ها قرار دارند. ایستگاه دانشگاه علوم پزشکی بم نیز شرایط مشابهی را تجربه می کند.

اما نگران کننده ترین وضعیت مربوط به شهداد است؛ جایی که شاخص کیفیت هوا با ثبت عدد 495 در محدوده خطرناک قرار گرفته؛ سطحی که طبق استانداردهای جهانی کیفیت هوا، می تواند اثرات فوری و جدی بر سلامت عموم مردم برجای بگذارد.

شاخص کیفیت هوا (AQI) زمانی که از عدد 150 فراتر می رود، برای همه گروه های جمعیتی ناسالم تلقی می شود و ورود به بازه بالاتر از 300 در طبقه خطرناک قرار می گیرد. در چنین شرایطی توصیه می شود شهروندان از هرگونه فعالیت در فضای باز خودداری کنند.

ذرات معلق کوچک تر از 2.5 میکرون (PM2.5) که بخش عمده ریزگردها را تشکیل می دهند، به دلیل اندازه بسیار ریز خود می توانند به عمق ریه نفوذ کرده و حتی وارد جریان خون شوند. پژوهش های علمی نشان می دهد افزایش غلظت این ذرات با تشدید بیماری های قلبی، حملات آسم، کاهش عملکرد ریوی و افزایش مراجعات اورژانسی ارتباط مستقیم دارد.

همچنین شاخص آلودگی در ایستگاه علوم پزشکی کرمان با عدد 150 در وضعیت ناسالم برای گروه های حساس قرار گرفته است. شهرهای رودبار با عدد 132، انار و خاتون آباد هر کدام با عدد 129 نیز شرایط مشابهی دارند. گروه های حساس شامل سالمندان، کودکان، زنان باردار و بیماران مبتلا به ناراحتی های قلبی و تنفسی هستند که در این شرایط بیش از سایرین در معرض خطر قرار دارند.

طبق بررسی آخرین نقشه های پیش یابی هواشناسی و پیرو هشدار سطح زرد شماره 14 و هشدار سطح نارنجی شماره چهار، تا پایان هفته جاری به طور متناوب وزش باد نسبتاً شدید در نیمه شرقی استان ادامه خواهد داشت. این شرایط موجب انتقال ریزگرد از کویر مرکزی به استان، افزایش غلظت غبار، کاهش محسوس کیفیت هوا و اختلال در تردد محورهای مواصلاتی به ویژه در نیمه شمالی و شرق استان می شود.

همچنین طی ساعات بعدازظهر و اوایل شب در برخی مناطق، به ویژه ارتفاعات نیمه جنوبی استان، رشد ابر و احتمال وقوع رگبار پراکنده و رعد و برق دور از انتظار نیست. از نظر دمایی نیز تا روز چهارشنبه روند افزایشی دما پیش بینی شده که می تواند بر پایداری شرایط جوی اثرگذار باشد.

در پی افزایش شاخص آلایندگی، اداره کل مدیریت بحران استانداری کرمان نیز اعلام کرد تمامی ادارات و دستگاه های اجرایی شهرستان کرمان و بخش های تابعه در روز سه شنبه 9 تیرماه تعطیل هستند. دستگاه های خدمات رسان، امدادی، درمانی، نظامی و انتظامی از این مصوبه مستثنی بوده و طبق روال معمول به فعالیت خود ادامه خواهند داد.

کارشناسان معتقدند: تداوم خشکسالی های پی درپی، کاهش پوشش گیاهی و فعال شدن کانون های داخلی و فرامنطقه ای گرد و غبار از عوامل اصلی بروز چنین شرایطی در استان است؛ پدیده ای که در سال های اخیر به یکی از چالش های جدی زیست محیطی جنوب شرق کشور تبدیل شده است.

در این میان، رعایت توصیه های بهداشتی، پرهیز از تردد غیرضروری در فضای باز، استفاده از ماسک های استاندارد و توجه ویژه گروه های حساس به وضعیت جسمی خود، ضرورتی انکارناپذیر است.

افزایش کم سابقه شاخص های آلودگی هوا در کرمان، بار دیگر اهمیت مدیریت کانون های گرد و غبار، تقویت پوشش گیاهی و پایش مستمر شرایط اقلیمی را یادآور می شود؛ مسیری که بی توجهی به آن می تواند نفس کویر را هر روز سنگین تر از پیش کند.