به نقل از تسنیم، فاطمه کریمی، درباره علت اصلی آلودگی هوای تهران در روزهای اخیر، اظهار کرد: بررسی وضعیت آلودگی هوای تهران در روزهای اخیر نشان می دهد که اگرچه افزایش غلظت آلاینده ازن در برخی روزها موجب بالا رفتن شاخص کیفیت هوا شده است، اما بخش قابل توجهی از روزهای آلوده ناشی از افزایش غلظت ذرات معلق، به ویژه ذرات کوچک تر از 2.5 میکرون (PM2.5)، بوده است.

وی افزود: یکی از عوامل مؤثر در افزایش گرد و غبار، خشکی زمین و افزایش دماست. در سال های گذشته، برخی مناطق اطراف تهران و استان های همجوار، از جمله محدوده هایی در قزوین، ساوه و قم، دارای کانون های آبی، آبراهه ها یا پهنه های موقت آبی بوده اند که با تشدید خشکسالی، بخش هایی از این مناطق خشک شده و قابلیت تبدیل شدن به کانون گرد و غبار را پیدا کرده اند.

مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران تصریح کرد: در شرایطی که خاک رطوبت کافی داشته باشد، ذرات خاک به یکدیگر چسبیده و در برابر جریان های باد مقاومت بیشتری دارند، اما با خشک شدن زمین، به ویژه در بستر آبراهه ها و پهنه های آبی خشک شده که معمولاً حاوی ذرات ریزدانه هستند، امکان جابه جایی این ذرات افزایش می یابد. در چنین شرایطی، وزش باد و جریان های عمودی و افقی هوا می تواند ذرات گرد و غبار را از این کانون ها به سمت مناطق شهری منتقل کند.

وی افزود: در این میان، اندازه ذرات نیز در میزان ماندگاری و جابه جایی آنها اهمیت دارد. ذرات درشت تر گرد و غبار پس از مدتی تحت تأثیر نیروی گرانش ته نشین می شوند، اما ذرات کوچک تر از 2.5 میکرون به دلیل اندازه بسیار کوچک خود، مدت بیشتری در هوا باقی می مانند و می توانند مسافت بیشتری را طی کنند. به همین دلیل، افزایش غلظت PM2.5 می تواند تأثیر قابل توجهی بر شاخص کیفیت هوا داشته باشد.

کریمی گفت: از سوی دیگر، وزش بادهای نسبتاً شدید در هفته های اخیر نیز در جابه جایی گرد و غبار و ورود آن به پهنه های شهری مؤثر بوده است. زمانی که سرعت باد از یک حد مشخص فراتر می رود، امکان بلند شدن و انتقال ذرات خاک افزایش پیدا می کند و این موضوع می تواند به افزایش غلظت ذرات معلق در مناطق شهری منجر شود.

وی تصریح کرد: در کنار ذرات معلق، ازن نیز یکی از آلاینده های مهم در فصل گرم سال است. غلظت ازن معمولاً در ساعات میانی روز افزایش پیدا می کند و این روند از حدود ساعت 10 یا 11 صبح آغاز شده و همزمان با افزایش دما، در ساعات اوج گرما به بیشترین میزان خود می رسد. این شرایط معمولاً تا حدود ساعت پنج یا شش بعدازظهر ادامه دارد و پس از آن، با کاهش تابش و دما، غلظت ازن نیز روند کاهشی پیدا می کند.

مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران از حدود ساعت هفت شب، معمولاً غلظت ازن کاهش می یابد و این روند تا روز بعد ادامه دارد؛ به گونه ای که با افزایش تابش خورشید در ساعات 10 و 11 صبح، مجدداً شاهد افزایش غلظت این آلاینده هستیم. البته در صورتی که غلظت ازن در ساعات میانی روز به میزان قابل توجهی افزایش پیدا کند، می تواند بر شاخص کیفیت هوای 24 ساعته نیز تأثیر بگذارد.

وی ادامه داد: با این حال، وضعیت ازن در سال جاری، دست کم تا این مقطع، نسبت به سال گذشته و برخی سال های قبل به گونه ای نبوده که به طور مستمر به آلاینده شاخص تبدیل شود. اگرچه در برخی روزها افزایش غلظت ازن و اثرگذاری آن بر شاخص کیفیت هوا مشاهده شده، اما در مجموع، تا امروز سهم ذرات معلق به ویژه PM2.5 در میان آلاینده های شاخص بیشتر بوده است.

کریمی گفت: با توجه به تداوم فصل گرم، احتمال مشاهده روزهای آلوده ناشی از گرد و غبار تا پایان این فصل همچنان وجود دارد. این شرایط می تواند با ادامه خشکی زمین و وقوع دوره های وزش باد قابل توجه ادامه پیدا کند.

وی ادامه داد: معمولاً افزایش ذرات معلق ناشی از گرد و خاک در دو مقطع از سال بیشتر مورد توجه قرار می گیرد؛ یکی در ابتدای بهار، همزمان با افزایش دوره های وزش باد، و دیگری در فصل تابستان که شرایط خشکی و گرمای هوا تشدید می شود. با افزایش بارش ها و آغاز ناپایداری های جوی در نیمه دوم سال، رطوبت خاک افزایش یافته و ذرات خاک انسجام بیشتری پیدا می کنند. در نتیجه، حتی در صورت وقوع وزش باد، احتمال بلند شدن و انتقال گسترده گرد و غبار کاهش می یابد.

مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران گفت: بر این اساس، تا زمان آغاز بارش های مؤثر و بازگشت رطوبت به سطح خاک، در صورت تداوم گرمای هوا و وقوع بادهای قابل توجه، احتمال افزایش غلظت ذرات معلق و تجربه روزهای آلوده در تهران همچنان وجود خواهد داشت.