صبح نو نوشت: وضع‌گیری بی‌سابقه پکن در پاسخ به تحریم‌های جدید آمریکا علیه نهادهای چینی، نشان‌دهنده تغییر معادلات در عرصه تحریم‌های بین‌المللی است. بلومبرگ گزارش داده که چین در پیامی مستقیم به دولت ترامپ، تداوم روابط اقتصادی با تهران را غیرقابل مذاکره اعلام کرده و به واشنگتن هشدار داده که در صورت گسترش سرکوب تجارت با ایران، «تمام اقدامات لازم» را انجام خواهد داد. این پیام که تنها ساعاتی پس از تحریم ده‌ها نهاد چینی و تهدید به هدف‌گیری یک نهاد مالی بزرگ مخابره شد، فاصله عمیق پکن با رویکرد یک‌جانبه‌گرایانه آمریکا را به تصویر می‌کشد.

خط کشی پکن

چین با این موضع‌گیری صریح، پیام روشنی به واشنگتن ارسال کرده که تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا را الزام‌آور نمی‌داند و بر اساس منافع ملی خود تصمیم‌گیری خواهد کرد. رییس اتاق بازرگانی مشترک ایران و چین نیز تأکید کرده که پکن اجازه نمی‌دهد واشنگتن برای روابط اقتصادی کشورها تعیین تکلیف کند. این رویارویی آشکار میان دو قدرت بزرگ جهانی در حالی رخ می‌دهد که ایران پیش‌تر از شکاف تاکتیکی میان ترامپ و نتانیاهو بهره می‌برد و اکنون حمایت آشکار پکن، برگ جدیدی در مثلث راهبردی تهران محسوب می‌شود.

اهمیت این تحول از دو منظر قابل ارزیابی است: نخست آنکه پکن عملاً به آمریکا اعلام کرده که تحریم‌های ثانویه علیه ایران، خط قرمز چین محسوب می‌شود و هرگونه تهدید علیه شرکت‌های چینی با پاسخ متقابل مواجه خواهد شد. دوم آنکه این موضع‌گیری در بستر تقابل اقتصادی آمریکا و چین، فرصتی تاریخی برای تهران فراهم می‌کند تا با تکیه بر حمایت پکن، فشار حداکثری را خنثی کند و از انزوای دیپلماتیک خارج شود. در چنین شرایطی، تهران باید با مدیریت هوشمندانه روابط با پکن و بهره‌برداری از این حمایت راهبردی، ضمن حفظ آمادگی دفاعی، همکاری‌های اقتصادی با شرق را گسترش دهد و در عین حال از فرسایشی شدن این تقابل جلوگیری کند.

کارت برنده ایران در مذاکره

با وجود تحریم‌های ثانویه آمریکا، تأکید چین بر تداوم روابط اقتصادی به معنای بقای کانال‌های مالی و تجاری حیاتی برای ایران است. نهادهای چینی با استناد به حمایت دولتی خود، ریسک کمتری برای همکاری با ایران احساس می‌کنند و این امر می‌تواند حلقه‌های واسط در تأمین کالاهای اساسی، تجهیزات صنعتی و حتی صادرات نفت را حفظ کند. رییس اتاق بازرگانی مشترک نیز تصریح کرده که پکن تحریم‌های یک‌جانبه را الزام‌آور نمی‌داند، یعنی خط قرمز چین در عمل، تضمینی برای ادامه همکاری‌هاست. تهدید چین به «تمام اقدامات لازم» و «تلافی در صورت گنجاندن شرکت‌های چینی در تحریم‌های ثانویه»، هزینه‌های توسعه تحریم‌ها را برای واشنگتن به شدت افزایش می‌دهد.

از سوی دیگر، حمایت چین، کارت‌های جدیدی به دست تیم مذاکره‌کننده ایران می‌دهد. تهران اکنون می‌تواند در هرگونه گفت‌وگوی احتمالی با آمریکا، از این برگ راهبردی به عنوان اهرم فشار استفاده کند و نشان دهد که ایران گزینه‌های جایگزین برای فشارهای اقتصادی یکجانبه آمریکا دارد. این موضوع، نسبت قدرت را در هرگونه مذاکره آتی به نفع ایران تغییر می‌دهد و واشنگتن را ناچار به تجدید نظر در رویکرد حداکثری خود می‌کند.

الگوسازی برای سایر قدرت‌های شرقی

موضع‌گیری چین می‌تواند اثر زنجیره‌ای بر سایر کشورهای مستقل از جمله روسیه، هند و حتی برخی کشورهای منطقه داشته باشد. هنگامی که یک قدرت جهانی چون چین به صراحت در برابر تحریم‌های آمریکا می‌ایستد، هزینه‌های سیاسی همکاری با ایران برای سایر کشورها کاهش یافته و جرأت بیشتری برای تعامل با تهران پیدا می‌کنند. این امر، محاصره اقتصادی را بیش از پیش تضعیف کرده و شبکه جدیدی از روابط اقتصادی موازی با نظام دلاری ایجاد خواهد کرد.

حمایت چین، پارادایم جدیدی در مواجهه با فشار حداکثری ایجاد کرده است. تهران اکنون در مثلث راهبردی خود -دیپلماسی، مقاومت اقتصادی و آمادگی نظامی- یک ضلع قدرتمند خارجی نیز پیدا کرده که پیش‌تر سابقه نداشته است. اما هوشمندی ایران در این میان، مدیریت این حمایت بدون وابستگی کامل و بهره‌برداری حداکثری از این فرصت خواهد بود. چین نیز به نوبه خود از این موضع‌گیری، اهداف کلان خود از جمله کاهش سلطه دلار و مقابله با یک‌جانبه‌گرایی آمریکا را دنبال می‌کند که هم‌سویی منافع دو کشور را در بلندمدت تضمین می‌نماید.