به گزارش "ورزش سه"، فوتبال ایران این روزها در سکوت خبریِ فیفادی و در پشت درهای بسته اتاق‌های مالی باشگاه‌ها، نظاره‌گر یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های اقتصادی سال‌های اخیرش است و علی‌رغم اینکه این موضوع ریشه در زمین بازی ندارد، اما بدون تردید سرنوشت فنی و مدیریتی فصل جاری لیگ برتر را دستخوش تغییرات بنیادین خواهد کرد.

در شرایطی که فصل 06-1405 لیگ برتر از بیست و سوم مردادماه رسما استارت خورد و تیم‌ها بخش عمده قراردادهای نقل و انتقالاتی خود را در اواخر مردادماه و اوایل شهریور به سرانجام رساندند، جهش چشمگیر قیمت ارز در بازار آزاد باعث شده تا تمام معادلات بودجه‌بندی باشگاه‌ها در کوتاه‌ترین زمان ممکن برهم بریزد.

برای درک بهتر این شکاف مالی، کافی است نگاهی به تاریخ 27 تیر بیندازیم؛ روزی که تمدید قرارداد چهره‌هایی چون محمدحسین اسلامی با استقلال نهایی شد و تب و تاب پنجره تابستانی بالا رفت که در آن مقطع زمانی، نرخ دلار در بازار آزاد در کانال 191 تا 195 هزار تومان در نوسان بود، در حالی که امروز یکشنبه، 12 مهر و با گذشت کمتر از 74 روز، دلار تا محدوده 265 تا 272 هزار تومان پیشروی کرده؛ افزایشی در حدود 40 درصد که تراز مالی باشگاه‌ها را در دو جبهه متضاد، اما به یک اندازه بحرانی، تحت فشار گذاشته است.

در این شرایط، بازیکنان و مربیان داخلی با واقعیتی تلخ روبه‌رو شده‌اند چون قراردادهایی که با ریال امضاء شده و ارزش واقعی آن در چشم‌به‌هم‌زدنی آب رفته است. برای مثال، ستاره‌ای که در اواخر تیرماه قراردادی 50 میلیارد تومانی امضاء کرد، در واقع قراردادی معادل تقریبی 258 هزار دلار بسته بود، اما همین رقم امروز با نرخ جدید بازار به سختی به 186 هزار دلار می‌رسد؛ یعنی کاهشی بیش از 75 هزار دلار در قدرت خرید یک ستاره لیگ برتری.

در سطحی پایین‌تر، بازیکنی با قرارداد 20 میلیارد تومانی که در ابتدای فصل معادل 103 هزار دلار ارزش‌گذاری می‌شد، حالا با این جهش ارزی، دارایی قراردادش به حدود 74 هزار دلار تنزل یافته و عملا با اُفت 28 درصدی ارزش دلاری دستمزد خود مواجه شده است.

در سوی دیگر میدان، فاجعه مالی برای مدیران باشگاه‌هایی مثل تراکتور، استقلال، پرسپولیس، چادرملو اردکان، سپاهان و گل‌گهر سیرجان رخ داده که باید تعهدات دلاری ستاره‌های خارجی را پرداخت کنند و این باشگاه‌ها که برای تقویت تیم خود اقدام به جذب بازیکنان و مربیان خارجی کرده‌اند، اکنون با افزایش نجومی مخارج ریالی روبه‌رو هستند.

در شرایطی که کف دستمزد یک بازیکن خارجی باکیفیت در فوتبال ایران دست‌کم 300 هزار دلار برآورد می‌شود و چهره‌های سرشناس‌تر دریافتی‌هایی در حدود یک میلیون دلار یا بیشتر دارند، تهیه این مبالغ برای باشگاه‌ها به یک کابوس تمام‌عیار تبدیل شده است و اختلاف عجبی با بازیکنان داخلی پیدا کرده است.

برای نمونه، پرداخت دستمزد یک ستاره یک میلیون دلاری که در زمان عقد قرارداد در تیرماه نیاز به تامین حدود 193 میلیارد تومان بودجه داشت، حالا و در اواسط مهرماه مدیرعامل آن باشگاه را ناچار می‌کند تا بیش از 268 میلیارد تومان از منابع ریالی باشگاه هزینه کند؛ به عبارتی ساده، جهش اخیر بازار آزاد بار اضافه‌ای معادل 75 میلیارد تومان را تنها برای پرداخت دستمزد یک بازیکن خارجی به یک تیم تحمیل کرده که حتی برای پرداخت ارزان‌ترین مهره‌های 300 هزار دلاری نیز مدیران باید حدود 23 میلیارد تومان بودجه پیش‌بینی‌نشده را از خزانه خالی باشگاه‌ها بیرون بکشند.

در این میان، راهکار برخی باشگاه‌ها برای دور زدن این بحران با ثبت قراردادهای ریالی با بازیکنان خارجی نیز شبیه به یک مسکن موقت به نظر می‌رسد؛ اتفاقی که در روزهای اخیر در انتقال اریک بایناما، هافبک گابنی سابق گل‌گهر به صنعت نفت آبادان دیده شد و مدیران این باشگاه مدعی شدند قرارداد او به‌صورت ریالی بسته شده است. با این حال، حتی چنین روش‌هایی در بلندمدت نمی‌تواند محافظی مطمئن در برابر جهش ارزی باشد، چراکه نوسانات مداوم به سرعت موجب اُفت انگیزه مهره‌های غیرایرانی و ایجاد نارضایتی در اردوها خواهد شد.

شاید تنها نقطه امیدوارکننده و پیشگیرانه در این آشفته بازار، تصمیم استراتژیک سازمان لیگ فوتبال ایران در آغاز فصل بود؛ جایی که مدیران فدراسیون و سازمان لیگ با درک شرایط جنگی و وضعیت دشوار مالی باشگاه‌ها و با هدف مهار بحران‌های ارزی، سهمیه مجاز بازیکنان خارجی برای هر تیم را به طور محسوسی محدود کردند و این سهمیه را از هشت نفر به سقف چهار بازیکن کاهش دادند.

با وجود اینکه چنین تصمیمی در آن مقطع، با نقدهایی از سوی هواداران تیم‌های مدعی همراه شد، اما امروز ثابت می‌کند که اگر تیم‌ها مجاز به جذب هشت لژیونر دلاری بودند، در وضعیت فعلی اقتصادی تا مرز ورشکستگی کامل و محرومیت‌های سنگین در کمیته انضباطی فیفا پیش می‌رفتند، اما حالا باید به فکر پرداخت مطالبات بازیکنان کمتری باشند.