به نقل از ایسنا، فرحناز هاشمی پور روانشناس، با بیان اینکه هنگام عصبانیت ، قدرت تصمیم گیری عاقلانه و کنترل اوضاع دست احساسات می افتد، اظهار کرد: هنگام خشم، مغز وارد حالت واکنش اضطراری می شود. در این وضعیت، بخش احساسی مغز که مسئول پردازش خطر و هیجان است، فعال شده و ارتباطش با بخش منطقی و عاقل مغز که مسئول استدلال و کنترل رفتار است، تضعیف می شود.

این روانشناس افزود: در این حالت با ترشح هورمون های استرس در بدن، ما برای جنگ یا گریز آماده می شویم، ضربان قلب بالا می رود و دامنه توجه بسیار محدود می شود. نتیجه این فرآیند این است که توانایی ما برای تحلیل منطقی و کنترل رفتار به طور موقت کاهش می یابد و احساسات، فرمان را به دست می گیرند. این واکنش اگرچه در گذشته برای بقای انسان در برابر خطرات ضروری بوده، اما در موقعیت های اجتماعی امروزی اغلب به ضرر ما تمام می شود.

این روانشناس با بیان اینکه فضای مجازی و سرعت زندگی مدرن نقش پررنگی در افزایش تصمیم های بدون فکر دارند، گفت: پلتفرم های امروزی طوری طراحی شده اند که با پاداش های فوری و موتورهای هوشمند، ما را به واکنش های سریع مثل لایک کردن، اشتراک گذاری، خرید آنی یا گذاشتن کامنت های تند تشویق می کنند. این چرخه، مغز را به دریافت سریع دوپامین (هورمون لذت) عادت می دهد و به مرور قدرت صبر و تامل ما را کاهش می دهد. علاوه بر این، فشار کاری، کم خوابی و انجام هم زمان چند کار، توان ذهنی ما را فرسوده می کند. وقتی انرژی ذهنی تحلیل می رود، مغز برای راحتی کار به راه های میان بر یا همان خطاهای ذهنی (سوگیری ها) تکیه می کند و همین بستر تصمیم های بی فکر می شود.

هاشمی پور درباره راهکارهای کنترل خشم، بیان کرد: موثرترین کار، خرید زمان از طریق آرام سازی جسم است، زیرا بدن و هیجان پیوند عمیقی با یکدیگر دارند. انجام تنفس شکمی (دیافراگمی) آهسته با بازدم طولانی تر از دم، برای مثلا 4 ثانیه دم و 6 تا 7 ثانیه بازدم که باعث فعال شدن دستگاه عصبی آرام بخش می شود، استفاده از تکنیک شش ثانیه صبر یا شمارش تا 10 و نام بردن آرام چند شیء در محیط اطراف برای بازگرداندن توجه به لحظه حال، ترک موقت صحنه و رفتن به فضایی دیگر برای چند دقیقه، نوشتن احساس خشم روی کاغذ به جای گفتن آن به طرف مقابل و تکرار یک جمله بازدارنده مثل الان تصمیم نمی گیرم و بعدا فکر می کنم برخی از تکنیک های برای آرام سازی و کنترل خشم است.

این روانشناس اضافه کرد: هدف از این روش ها سرکوب احساسات نیست، بلکه فراهم کردن فاصله زمانی است تا مغز بتواند از حالت واکنشی و هیجانی دوباره به حالت منطقی و اندیشیدن بازگردد.

وی درباره کنترل تصمیم گیری هیجانی و نحوه مواجهه با این اصرار درونی که دیگر نمی توانم صبر کنم اظهار کرد: راهکار کلیدی برای مدیریت این وضعیت، نام گذاری هیجان است، به این معنا که وقتی به خود بگوییم الان عصبانی هستم یا الان وسوسه خرید دارم ، فاصله ای بین ما و آن احساس ایجاد می شود که باعث بیدارشدن بخش منطقی مغز می گردد. قاعده ساده ای وجود دارد که هر تصمیمی که با فشار فوری بودن همراه است، حتما شایسته بازنگری مجدد در زمانی دیگر است. سرکوب احساسات نه لازم است و نه مفید، چرا که این کار فشار درونی را بالا می برد و در بلندمدت به خستگی روانی، اضطراب و حتی شدت گرفتن هیجان منجر می شود و در نهایت به شکل انفجار یا واکنش های شدیدتر خود را نشان می دهد.

هاشمی پور اضافه کرد: آنچه در روانشناسی امروز توصیه می شود، مدیریت هیجان است نه حذف آن؛ به این معنا که فرد باید هیجان را به چشم یک راهنما بپذیرد، آن را نام گذاری کند و سپس رفتار مناسب را انتخاب کند. احساسات راهنمای ما هستند، نه دشمن ما و مهار و مدیریت آن ها با تمرین قابل یادگیری است.

وی درباره تاثیر تربیت خانوادگی به ویژه از دوره کودکی در بالابردن توان تحمل فشار هیجانی، گفت: نقش خانواده به ویژه در سال های نخست زندگی بسیار پررنگ است. کودکانی که والدینشان هیجان های آن ها را درک کرده و با نام گذاری درست به آن ها اعتبار می بخشند و همچنین روش های آرام سازی و حل مسائل را به آن ها می آموزند، در بزرگسالی توانایی بیشتری برای تحمل فشار و کنترل رفتارهای ناگهانی دارند. در مقابل، الگوهای تربیتی سخت گیرانه، طردکننده، تنبیه محور یا بی ثبات و یا خانه ای که همیشه در آن تنش و خشم حاکم است، احتمال رفتارهای ناگهانی را افزایش می دهد با این حال تربیت سرنوشت قطعی فرد نیست، چرا که روابط اجتماعی بعدی، جلسات درمانی و تمرین های آگاهانه می توانند این ظرفیت را در دوران بزرگسالی نیز در فرد تقویت کنند.