روزنامه ایران: تصمیم جدید کاخ سفید ضربه کاری جدیدی به اتحاد آتلانتیک وارد کرد. اعلام خبر توافق دیزلی ترامپ با روسیه بار دیگر مسأله اعتماد و اعتبار آمریکایی را در میان متحدان خود مطرح و این سؤال را ایجاد کرده است که ایالات متحده واقعاً متحد اروپا و اوکراین است؟ این ماجرا با موجی از اعتراضات علیه ترامپ و کاخ سفید همراه شد. دونالد ترامپ اما در پاسخ به این واکنش‌ها پا را فراتر گذاشته و در گفت‌وگوی تلفنی با ولودیمیر زلنسکی با انتقاد از حمله به زیرساخت‌های انرژی روسیه خواهان برکناری وی و روی کار آمدن رهبر جدیدی شد. بعد از آن رییس‌جمهوری ایالات متحده روز یکشنبه اعلام کرد که روسیه و اوکراین بر سر یک «آتش‌بس انرژی» توافق کردند.

دونالد ترامپ در بیانیه‌ای کوتاه اعلام کرد: «مسکو و کی‌یف توافق کرده‌اند حملات متقابل به زیرساخت‌های انرژی یکدیگر را متوقف کنند.» او بدون ارائه جزییات بیشتر در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «با اثربخشی فوری، در جنگ میان روسیه و اوکراین یک آتش‌بس انرژی برقرار شده است. هر دو طرف موافقت کرده‌اند. آن را نقض نکنید!» با این حال، ولودیمیر زلنسکی اظهار کرد که پیش از این در جریان چنین توافقی قرار نگرفته بود. رییس‌جمهوری اوکراین در گفت‌وگو با پایگاه خبری «آکسیوس» گفت: «این برای من یک خبر کاملاً تازه بود، اما اگر روس‌ها با آتش‌بس انرژی موافقت کنند، اوکراین نیز موافقت خواهد کرد.»

در ادامه زلنسکی پس از گفت‌وگو با رهبران کانادا، فنلاند و ناتو در صفحه فیس‌بوک خود نوشت: «اوکراین از آتش‌بس حمایت می‌کند و بسیار مهم است که روسیه نیز از آن پشتیبانی کند.» او افزود: «ما در انتظار دریافت جزییات از سوی طرف آمریکایی هستیم. به سهم خود، اوکراین همواره به‌طور کامل از گام‌هایی در جهت تنش‌زدایی، محافظت از جان غیرنظامیان و تصمیمات لازم برای پایان دادن به جنگ و تضمین صلح پایدار حمایت می‌کند.»

کارشناسان معتقدند ترامپ برای فرار از نارضایتی‌ها از حزب جمهوری‌خواه در آستانه انتخابات، اوکراین و اروپا را قربانی تصمیمات غلط و اشتباهات خود در جنگ علیه ایران می‌کند.

اوایل این هفته ترامپ خبر از توافق بر سر صادرات گازوییل روسیه به آمریکا و تعلیق تحریم‌هایی که ماه گذشته در طرحی به ابتکار لیندسی گراهام، سناتور سابق آمریکایی، با هیاهوی فراوان تصویب شده بود، تا آوریل 2027 خبر داد.

مقامات اروپایی سیاست‌های نامتوازن دولت ترامپ در بحران اوکراین را نقد و این توافق را غیراخلاقی و کمکی به کرملین برای پیشبرد اهدافش در جنگ خواندند. کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، با انتقاد از ترامپ اعلام کرد که اروپا این معافیت تحریمی را اجرا نخواهد کرد و از بسته تحریمی بزرگی علیه روسیه خبر داد. اندری بابیش، نخست‌وزیر جمهوری چک نیز این تصمیم را «سیلی واقعی به صورت اروپا» و یک اقدام تکان‌دهنده خواند. زلنسکی نیز خواسته ترامپ برای توقف حملات به زیرساخت‌های انرژی روسیه را رد کرد و توافق گازوییل را هدیه‌ای به پوتین به مناسبت روز تولدش دانست.

این ماجرا شکاف فزاینده فراآتلانتیکی را بار دیگر آشکار کرد. از زمان روی کار آمدن دولت ترامپ، اعتماد اروپایی‌ها به چتر امنیتی آمریکا بر فراز ناتو و قاره سبز خدشه‌دار شده و این اقدام ضربه تازه‌ به آن است. اروپا که درگیر بحران‌های امنیتی شده و فضای خاکستری میان خود و روسیه را کوچک‌تر از گذشته می‌بیند، بیش‌ازپیش به سمت خوداتکایی و استقلال از آمریکا می‌رود.

آلمان که رویارویی خود را با روسیه اجتناب‌ناپذیر می‌داند اقدام به گسترش تسلیحات نظامی و بودجه‌های دفاعی خود کرده است و کشور‌های حوزه بالتیک خبر از نزدیکی جنگ و آماده‌باش می‌دهند.

بحران‌های داخلی اروپا نیز راه ورود احزاب راست به قدرت را هموارتر کرده است. چند هفته پیش حزب راست‌گرای آلترناتیو برای آلمان در انتخابات ایالتی به پیروزی چشمگیر و بی‌سابقه‌ای رسید. در فرانسه هم پیش‌بینی‌ها از پیروزی راست‌گرایان در انتخابات ریاست‌جمهوری بهار 2027 با نامزدی مارین لوپن حکایت دارد. نقطه اشتراک این احزاب کاهش وابستگی امنیتی به ناتو و آمریکا و تمایل به روابط دوجانبه با روسیه و کشورهای جنوب جهانی است. لوپن در برنامه انتخاباتی‌اش صراحتاً اعلام کرده در صورت پیروزی، فرانسه را از فرماندهی ناتو خارج و حمایت مالی و نظامی از اوکراین را قطع می‌کند، در حالی که فرانسه اکنون از برجسته‌ترین حامیان مالی و نظامی کی‌یف است.

جایگاه زلنسکی از قبل نیز  متزلزل‌تر است. گزارش‌های ماه‌های اخیر درباره فساد سیستماتیک در دولت اوکراین و انتقاد مقامات اروپایی از نبود شفافیت و هدررفت کمک‌های اتحادیه اروپا، اعتبار او را در افکارعمومی اروپا و اوکراین کاهش داده است. عزل و نصب‌های پی‌درپی در میان مقامات عالی‌رتبه نیز ادامه حیات سیاسی او را دشوار کرده است. وزیر دفاع سابق اوکراین نیز در ماه گذشته با انتقاد از زلنسکی خواهان برگزاری انتخابات شده است. علاوه بر این، خبرگزاری آکسیوس به نقل از مقامات کاخ سفید گزاش داد اگر اوکراین به حملات خود به زیرساخت‌های انرژی روسیه ادامه بدهد، ایالات متحده همکاری‌های اطلاعاتی خود را با کی‌یف قطع خواهد کرد. این درحالی است که ایلان ماسک، مالک پروژه استارلینک که اوکراین برای ادامه عملیات‌های نظامی بدان وابسته است، در توییتی از اقدام ترامپ حمایت کرده و زلنسکی را به زیاده‌روی متهم کرده است.

 جدای از اینکه  این توافق تأثیر چندانی هم بر قیمت بالای انرژی و سوخت در بازار آمریکا نخواهد گذاشت. بر اساس گزارش اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده (EIA)، میزان مصرف سوخت دیزل ایالات متحده معادل 3.9 ملیون بشکه در روز است. این در حالی است که بر اساس ادعای ترامپ مبنی بر واردات 300 هزار تن دیزل در مرحله اول چیزی معادل 2.25 میلیون بشکه است که کمتر از مصرف یک روز سوخت دیزل ایالات متحده است. مراحل بعد در ماه‌های بعدی انجام خواهد شد که بر اساس برآوردها کل مجموعه وارداتی از روسیه تنها کمتر از مصرف ده روز سوخت ایالات متحده را پوشش خواهد داد. جدای از این، حملات متعدد اوکراین به زیرساخت‌های انرژی روسیه تولید روزانه سوخت دیزل این کشور را با کاهش چشمگیری مواجه کرده است که کارشناسان در توانایی برآورده کردن این توافق از سوی روسیه شک وتردید دارند. این موضوع در کنار اینکه ترامپ اعداد را به جای مقیاس مرسوم بشکه به تناژ بیان کرده خود نشان می‌دهد بیش از آنکه مشکل واقعی قیمت‌ها را بتواند رفع کند، به دنبال تلطیف فضای انتخاباتی به نفع حزب جمهوری‌خواه است که با آغاز جنگ علیه ایران با واکنش و محبوبیت پایینی مواجه است.

کی‌یف در آستانه سخت‌ترین زمستان از آغاز جنگ در 2022 اکنون از سه جهت تحت فشار است. روسیه با حملات خود، ادامه جنگ را برای اوکراین دشوارتر می‌کند. آمریکا که کی‌یف آن را متحد و پشتوانه خود می‌دانست در حال پشت کردن به اوکراین و به دنبال راه‌حل فوری برای پایان جنگ برای جبران خطای محاسباتی و کاستی‌های خود است. اروپا نیز که حامی اصلی کی‌یف به شمار می‌رود، اکنون در آستانه زمستان درگیر بحران‌های داخلی شده‌ است. تمامی این تحولات یادآور جمله معروف کنت والتز، نظریه‌پرداز روابط بین‌الملل است که در سال 1993 گفت: «ناتو روزهای آخرش را نمی‌شمارد، بلکه سال‌های آخرش را می‌شمارد.» 

معامله گازوییل فارغ از تأثیر نه‌چندان مهم آن بر قیمت انرژی، نشان می‌دهد حساب‌وکتاب انتخاباتی واشنگتن اکنون بر تعهدات متحدانه می‌چربد. ادامه این روند اوکراین را با وضعیتی به مراتب شکننده در آستانه زمستان مواجه می‌کند که گزینه‌های کی‌یف را برای ادامه این نبرد محدود‌تر از قبل خواهد کرد.