به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، تورج امرایی در نشست تخصصی صادرات محصولات و خدمات دانش‌بنیان که به مناسبت روز ملی صادرات در محل معاونت علمی برگزار شد، با تبریک پیشاپیش این روز به فعالان فناور گفت: صادرات دانش‌بنیان برای شرکت‌هایی که با وجود تمامی محدودیت‌ها و تنگناها، روزنه‌ای برای عرضه دانش و محصول ایرانی به بازارهای جهانی پیدا کرده‌اند، افتخارآمیز است.

ثبت 763 میلیون دلار صادرات رسمی

معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان با اعلام آمار صادرات این حوزه در سال 1404 اظهار کرد: در سال 1404، صادرات رسمی محصولات دانش‌بنیان به 763 میلیون دلار رسید که نسبت به سال گذشته از رشدی 30 درصدی برخوردار بوده است. البته این عدد تنها مربوط به مبادی رسمی و حوزه‌های غیردفاعی است و با توجه به مسیرهای غیررسمی صادرات که در اظهارنامه‌های گمرکی ثبت نمی‌شوند، برآورد می‌شود ظرفیت واقعی صادرات دانش‌بنیان به‌مراتب بالاتر از این رقم باشد.

پیشتازی چهار حوزه فناورانه در صادرات محصولات دانش‌بنیان

امرایی با اشاره به تحلیل داده‌های صادراتی افزود: در سال گذشته حدود 1500 شرکت دانش‌بنیان واردات داشته‌اند و 616 شرکت نیز در عرصه صادرات فعال بوده‌اند که از این تعداد، 110 شرکت برای نخستین بار صادرات را تجربه کردند که ورود این شرکت‌ها به عرصه سخت صادرات، بسیار امیدوارکننده است.

وی افزود: بررسی‌ها نشان می‌دهد که متوسط ارزش «تناژ» صادرات محصولات دانش‌بنیان چندین برابرِ محصولات صنعتی غیردانش‌بنیان است که نشان‌دهنده ارزش‌افزوده بالای این محصولات است. بر اساس آمارها، چهار حوزه پیشتاز در صادرات دانش‌بنیان عبارتند از: مواد شیمیایی و پلیمری پیشرفته (که به دلیل ماهیت فناوری، پیشتاز اصلی است)، برق و الکترونیک، دارو و فرآورده‌های حوزه تشخیص و درمان و ماشین‌آلات پیشرفته است.

تعهد به حمایت از صادرکنندگان برتر

معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان با تأکید بر اینکه حاکمیت برای رفع موانع صادراتی در کنار شرکت‌هاست، تصریح کرد: در سال 1404، 20 شرکت دانش‌بنیان دارای صادرات بیش از 10 میلیون دلار بوده اند و 5 شرکت برتر صادرات دانش بنیان به تنهایی 30 درصد کل صادرات دانش بنیان را به خود اختصاص داده اند که این شرکت ها در حوزه های برق و انرژی، دارو و صنایع فلزی بوده اند. البته شاهد هستیم که برخی شرکت‌های بزرگ نیز با وجود گردش مالی بالا در بازار داخل، هنوز سهم صادراتی خود را فعال نکرده‌اند که حمایت از این ظرفیت‌ها برای ورود به بازارهای جهانی در دستور کار است. شرکت های صنایع آلیاژی پاسارگاد، ایران ترانسفو، آریوژن فارمد، پارس مولیبدن اردکان، و شرکت تحقیقاتی و تولیدی سیناژن 5 شرکت برتر در زمینه صادرات محصولات دانش بنیان در سال 1404 بوده اند.

امرایی همچنین خاطرنشان کرد: معاونت علمی با همکاری نهادهایی نظیر سازمان توسعه تجارت، تمامی تلاش خود را برای تسهیل مسیر صادرات و حفظ بازارهای هدف به‌کار گرفته است تا سهم اقتصاد دانش‌بنیان از صادرات غیرنفتی کشور به‌طور واقعی افزایش یابد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به واکاوی چالش‌های پیش‌روی صادرکنندگان دانش‌بنیان پرداخت و سه محور اصلی را در این زمینه مطرح کرد. نخستین نکته، بحث صادرات مواد خام و نیمه‌خام بود که امرایی با بیان اینکه مأموریت اصلی دانش‌بنیان‌ها تبدیل مواد خام به محصولات باارزش است، از ورود معاونت علمی برای رفع محدودیت‌های ناشی از جرایم صادراتی در برنامه هفتم توسعه برای این شرکت‌ها خبر داد.

در محور دوم، امرایی به چالش تأییدیه‌ها و مجوزهای کشورهای مقصد پرداخت و با اشاره به نیاز به همکاری‌های حاکمیتی، آمادگی معاونت علمی برای حمایت از طرح‌های ارتقای کیفیت و دریافت استانداردهای جهانی را با بهره‌گیری از ظرفیت‌های «ماده 11 قانون جهش تولید دانش‌بنیان» و نیز ماده 3 قانون حمایت از شرکت های دانش بنیان اعلام کرد. در نهایت، وی به موضوع شاخص پیچیدگی محصول (PCI) اشاره کرد و هدف‌گذاری معاونت علمی برای ارتقای این شاخص از طریق نفوذ محصولات با فناوری پیچیده به بازارهای هدف را به عنوان یک ضرورت مطرح نمود.

معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان در بخش پایانی سخنان خود، بر راهکار عملیاتی تشکیل «کنسرسیوم‌های صادراتی» متمرکز شد.

امرایی با تأکید بر اینکه تشکیل این کنسرسیوم‌ها به هیچ عنوان به معنای از دست رفتن هویت، مالکیت فناوری یا استقلال نیروی انسانی شرکت‌ها نیست، بلکه ابزاری برای هم‌افزایی است، خاطرنشان کرد: شرکت‌های صادراتی مشترک می‌تواند فرایندهای بازاریابی بین‌المللی، عقد و تحویل قرارداد، و خدمات پشتیبانی برون مرزی را تسهیل کند.