پارسینه گزارش می دهد// سمانه مزینانی//این روزها تماشای انیمیشن و فیلم های کارتونی به یکی از سرگرمی های روزمره کودکان تبدیل شده است. تلفن همراه، تبلت و تلویزیون این امکان را فراهم کرده اند که کودکان در هر ساعت از شبانه روز به حجم زیادی از محتوای تصویری دسترسی داشته باشند اما آیا تمام این محتواها برای سن و شرایط روحی آن ها مناسب است؟

گاهی با انیمیشن هایی روبه رو می شویم که ظاهر کودکانه و شخصیت های رنگارنگ دارند، اما در میان داستان هایشان صحنه های خشونت آمیز، رفتارهای نامناسب، شوخی های بزرگسالانه یا تصاویر ترسناک دیده می شود. محتوایی که شاید برای یک نوجوان یا بزرگسال چندان مسئله ساز نباشد، ولی ممکن است برای کودکی که هنوز در حال شناخت اطراف خود است، پرسش ها و نگرانی های زیادی ایجاد کند.

مسئله اینجاست که بسیاری از والدین با دیدن شخصیت های کارتونی و ظاهر فانتزی یک برنامه، تصور می کنند محتوای آن حتماً برای کودکان ساخته شده است درحالی که کارتونی بودن یک محتوا، به معنای کودکانه و مناسب بودن آن نیست.

کودکان بخش مهمی از شناخت خود درباره رفتارهای انسانی را از محیط اطراف و آنچه می بینند و می شنوند، به دست می آورند. به همین دلیل، تکرار صحنه های خشونت آمیز، تحقیر دیگران، تمسخر افراد یا حل مشکلات از طریق زور می تواند در رفتارهای اجتماعی آنها تأثیر بگذارد.

البته نباید هر رفتار نادرست کودک را به تماشای انیمیشن نسبت داد یا تصور کرد که دیدن یک برنامه نامناسب، الزاماً به آسیب روانی منجر می شود. بااین حال، محتوای تصویری، به ویژه برای کودکان کم سن وسال، موضوعی نیست که بتوان به سادگی از کنار آن گذشت.

کودکی که بارها شاهد تمسخر، پرخاشگری یا رفتارهای خطرناک در قالب سرگرمی است، به راهنمایی بزرگسالان نیاز دارد تا بتواند میان رفتار درست و نادرست تفاوت قائل شود.

از سوی دیگر، برخی صحنه های ترسناک ممکن است برای کودکان ترسناک باشد حتی اگر سازندگان ، آن ها را صرفاً بخشی از یک داستان خیالی بدانند.

واقعیت این است که والدین نمی توانند تمام ساعات روز کنار فرزندانشان باشند و پیش از پخش هر برنامه، تمام محتوای آن را بررسی کنند.

از طرف دیگر، پیشنهادهای خودکار پلتفرم های انتشار ویدئو ممکن است کودک را پس از تماشای یک برنامه، به سمت محتوای دیگری هدایت کند که والدین برای سن او مناسب نمی دانند.

در چنین شرایطی، نمی توان تمام مسئولیت را بر دوش خانواده ها گذاشت. خانواده ها مسئولیت مهمی در انتخاب و نظارت بر محتوایی که فرزندان نگاه می کنند، دارند. اما تولیدکنندگان محتوا و نهادهای فرهنگی و نظارتی نیز باید سهم خود را در ایجاد محیطی امن تر برای کودکان ایفا کنند.

هدف نباید محروم کردن کودکان از انیمیشن و سرگرمی باشد. بسیاری از انیمیشن ها می توانند زمینه یادگیری، تقویت خلاقیت، آشنایی با دوستی و همدلی و شناخت بهتر جهان را فراهم کنند.

آنچه اهمیت دارد، انتخاب محتوای متناسب با سن، نیازها و شرایط روحی کودک است.

والدین می توانند گاهی همراه فرزندانشان انیمیشن تماشا کنند، درباره رفتار شخصیت ها با آن ها گفت وگو کنند و به پرسش هایشان پاسخ دهند. استفاده از تنظیمات کنترل والدین و بررسی رده بندی سنی نیز می تواند مفید باشد هرچند هیچ ابزار فنی به تنهایی جایگزین توجه و همراهی بزرگسالان نمی شود.

همچنین مدارس، مراکز فرهنگی و رسانه ها می توانند با آموزش سواد رسانه ای، به کودکان و خانواده ها کمک کنند تا محتوای مناسب را بهتر بشناسند و در برابر محتوای نامناسب واکنش آگاهانه تری داشته باشند.

درخواست پارسینه از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نهادهای مسئول در حوزه کودک و نوجوان و پلتفرم های انتشار محتوای تصویری انتظار دارد که با همکاری متخصصان روان شناسی کودک، آموزش و رسانه، برای بهبود کیفیت و ایمنی محتوای در دسترس کودکان اقدام کنند.

همچنین لازم است امکان ارزیابی و پیگیری عملکرد پلتفرم ها فراهم شود تا خانواده ها بدانند در صورت مواجهه فرزندشان با محتوای نامناسب، از چه راهی می توانند موضوع را گزارش کنند و چه اقدامی در انتظار آن هاست.

کودکان امروز، بزرگسالان فردای جامعه اند. حفاظت از ذهن و آرامش آن ها نه با ترساندنشان از دنیای رسانه، بلکه با آموزش، انتخاب آگاهانه و مسئولیت پذیری مشترک خانواده ها، تولیدکنندگان محتوا و نهادهای مسئول امکان پذیر است.