صدای پای دیپلماسی به گوش می رسد، اما واقعیت ها مسیر دیگری را طی می کنند. تهران اعلام کرده که بر اساس شروطی، آماده پذیرش توافق است، ولی اظهارات ضدونقیض ترامپ و سایه سنگین اسراییل، کلاف روابط را پیچیده کرده است. در این شرایط برخی تحلیلگران وضع موجود را پیش درآمد درگیری دیگری می دانند.

آیا منطقه به سمت آرامش حرکت می کند یا این توقف درگیری ها، تنها یک تنفس کوتاه است؟ امیرعلی ابوالفتح، کارشناس مسائل آمریکا در گفت وگو با فرارو به واکاوی این بن بست دیپلماتیک پرداخته است.

امیرعلی ابوالفتح با اشاره به آن چه طی روزهای پس از آغاز آتش بس رخ داده به فرارو گفت: گرچه امیدوارم اتفاقات مثبتی رخ دهد اما چندان خوشبین نیستم. توافق نهایی فقط از طریق یک معجزه قابل تحقق است. اما دستیابی به تفاهم اولیه که نهایتا در حد 2 الی 3 صفحه است، نیز بسیار سخت خواهد بود. بین آن چه آمریکایی ها از ایران می خواهند و آن چه ایران حاضر است انجام دهد، فاصله ای بسیار زیاد وجود دارد. بر اساس صحبت های دونالد ترامپ، اگر ما حرف های وی را مبنای قضاوت قرار دهیم، او از ایران توقع تسلیم بی قید و شرط را دارد. یعنی ایران هر آن چه که آمریکا بخواهد انجام دهد و ما به ازای آن هیچ چیزی دریافت نکند.

وی افزود: نمی دانم پشت میز مذاکرات و در پیام های میانجیگری که پشت درهای بسته انجام می شود نیز همین منطق حاکم است یا خیر. اگر همین حرف هایی که ترامپ در فضای عمومی مطرح می کند، در اتاق های دربسته نیز مطرح است، اساسا باید همه چیز را فراموش کرد. اما اگر مذاکره کنندگان آمریکایی انعطاف نشان می دهند یا امکان مانور برای آنان وجود دارد، می توان گفت شاید شانسی برای تفاهم اولیه باشد. اما این موضوع باز هم بسیار دشوار به نظر می رسد. توافق نهایی از دید من بسیار بعید است. معجزه ای لازم داریم که ایران و آمریکا با هم وارد مرحله صلح و آشتی کامل شوند و رابطه ما و آمریکا درست مثل رابطه آمریکا با بسیاری از کشورهای منطقه شود.

این کارشناس ارشد مسائل آمریکا در خصوص تشدید تنش ها بین حزب الله لبنان و اسراییل و اثرات این درگیری بر توافق ایران و آمریکا گفت: اگر دعوا فقط بین ایران و آمریکا بود، کار بسیار ساده تر می شد، اکنون یک بازیگر سوم نیز وجود دارد که اسراییل است. اسراییل هم با جمهوری اسلامی مشکل دارد و هم با حزب الله لبنان. ایران سرنوشت توافق را به سرنوشت حزب الله و آمریکا سرنوشت توافق را به سرنوشت اسراییل گره زده اند. بنابراین شرایط بسیار پیچیده تر از هر دوره مذاکراتی پیشین است. درست است که دیدگاه ها یا منافع اسراییل و آمریکا گاهی با یکدیگر مطابق ندارد و اهدافی که مدنظر آمریکا است با اهدافی که مدنظر اسراییل است، مغایرت دارد یا هماهنگ نیست، اما اسراییل بازیگری است که می تواند با سرعت هر نوع توافقی را به هم بزند چرا که از قدرت و نفوذ بسیار زیادی داخل آمریکا برخوردار است. اسراییل تا کنون چندین بار زیر میز توافق ایران و آمریکا زده است.

وی افزود: نمی توان با اطمینان در این خصوص صحبت کرد که آیا اسراییل حاضر است دست از لبنان بردارد یا خیر. مسئله حزب الله به مسئله امنیت وجودی اسراییل گره خورده است. بعید است ترامپ بتواند اسراییل را قانع کند که به خاطر دستیابی به توافق با ایران، بخواهد لبنان را نادیده بگیرد. اسراییل مستقیما با ایران نیز مشکل دارد. آمریکایی ها به دنبال یک توافق خوب با ایران هستند در حالی که اسراییلی ها اصلا می خواهند جمهوری اسلامی وجود نداشته باشد. حتی اگر از نگاه آمریکا، بهترین نوع توافق با ایران انجام شود، باز هم، تهدیدی خواهد بود برای ماهیت وجودی اسراییل. آمریکایی ها می گویند ایران اگر راضی به همراهی با خواسته های ما باشد مشکل حل می شود اما این نگرش اسراییل نیست. به همین دلیل هم هست که تنها توافق بین ایران و آمریکا بیشتر از دو سال عمر نکرد.

این تحلیلگر حوزه سیاست خارجی با اشاره به اهمیت مسائل هسته ای و اختلاف نظر طرفین در این باره گفت: منطق ترامپ این است که آمریکا باید با ایران، یک بار برای همیشه، تمامی موضوعات را حل و فصل کند. یعنی همزمان همه مشکلات حل شود. منطق مذاکراتی دولت دموکرات اوباما این بود که ایالات متحده باید تهدیدها را فهرست بندی کند و از خطرناک ترین تهدید شروع کرده و مرحله به مرحله پیش برود. همانطور که برجام هسته ای، برجام موشکی، برجام منطقه ای و… را در دستور کار داشت. جمهوری خواهان می گویند نمی شود که یک موضوع را حل کرد و سپس منتظر سایر موضوعات باقی ماند. منطق جمهوری خواهان فضای گفتگوها را سنگین و پیچیده تر کرده است. تا پیش از جنگ اخیر، هم امید زیادی به توافق نبود. اکنون مسئله تنگه هرمز هم اضافه شده است. محاصره دریایی نیز کار را بسیار دشوار کرده است.

وی درخصوص هدف آمریکایی ها از مذاکره گفت: من معتقدم آمریکایی ها مذاکره می کنند برای به توافق نرسیدن. یعنی آمریکا، شروطی را مطرح می کند که گویی فریاد می زند من نمی خواهم با جمهوری اسلامی به توافق برسم چرا که شروطشان غیرقابل اجرا است. این همه گره از جمله مسائل موشکی، هسته ای، پهپادی، منطقه ای، تحریم ها و امثالهم وجود دارد اما ترامپ در همین وضعیت صحبت از پیمان ابراهیم هم می کند. چطور ترامپ تصور می کند ایران حاضر است زیر بار پیمان ابراهیم برود؟ پیش از پیروزی انقلاب هم حکومت پهلوی، اسراییل را به صورت دفاکتو به رسمیت شناخت. اکنون حتی قطر نیز اسراییل را به رسمیت نمی شناسد. چه انتظاری از جمهوری اسلامی ایران وجود دارد؟ به همین دلیل است که تصور می کنم شروط ترامپ برای توافق نکردن است. اگر بنا بر توافق بود، شروط منطقی تری مطرح می شد تا راه توافق باز شود. ترامپ هر روز روزنه ضعیف برای توافق را تنگ تر و تنگ تر می کند. هر چه امید ایجاد می شود که شاید اندک توافقی حاصل شود، آمریکا باز هم طاقچه بالا می گذارد و شروطی غیرممکن را مطرح می کند که اصلا امکان تحقق ندارد. با ادامه این روند، امکان توافق به صفر می رسد.

ابوالفتح درباره احتمالات شروع حمله نظامی گفت: جنگی که به اهداف خود نرسد قطعا دوباره تکرار می شود. همانطور که وقتی جنگ جهانی اول به اهداف خود نرسید، جنگ جهانی دوم آغاز شد. جنگ اول عراق نیز، پس از به نتیجه نرسیدن به جنگ دوم عراق منتهی شد. در ایران نیز دیدیم پس از آن که اسراییل و امریکا در جنگ 12 روزه به اهداف خود نرسیدند، جنگ 40 روزه را آغاز کردند. اکنون نیز اصلا دور از ذهن نیست که با توجه به بی نتیجه بودن جنگ 40 روزه، جنگی جدید آغاز شود. ضمن این که، حتی همین حالا هم در جنگ قرار داریم. ما در مرحله آتش بس قرار نداریم، بلکه در وضعیت ترک تخاصم هستیم. درواقع جنگ اقتصادی به شدت علیه ما در جریان است. محاصره دریایی نیز ادامه دارد و زد و خوردهای گاه و بیگاه نیز داریم. بنابراین آتش بس معنایی ندارد. درست است که شدت درگیری به اندازه جنگ اخیر نیست اما درست از فردای اعلام آتش بس، درگیری ها ادامه داشت.

منبع: فرارو