همزمان با ادامه تنش های منطقه ای، تشدید حملات اسراییل به لبنان، ابهام درباره آینده پرونده هسته ای ایران و ادعاهای اخیر ترامپ در خصوص مذاکرات قریب الوقوع با رهبری و گمانه زنی ها درباره احتمال ازسرگیری درگیری های نظامی، بار دیگر این پرسش مطرح شده که ایران و آمریکا به سمت کاهش تنش حرکت می کنند یا در آستانه بحرانی تازه قرار دارند؟ برخی تحلیلگران داخلی معتقدند هرگونه عقب نشینی هسته ای می تواند امنیت ایران را به خطر بیندازد و حتی زمینه ساز حملات هسته ای شود.

به گزارش فرارو، فریدون مجلسی، دیپلمات پیشین ایران و تحلیلگر مسائل بین الملل به تحلیل این شرایط پرداخته است:

فریدون مجلسی درباره تشدید حملات اسراییل به لبنان و ارتباط آن با تحولات مربوط به ایران گفت: اسراییل سال هاست که حزب الله لبنان را مهم ترین تهدید امنیتی در مرزهای شمالی خود تلقی می کند. از نگاه تل آویو، هر فرصتی که بتواند به تضعیف توان نظامی این جریان منجر شود، یک فرصت استراتژیک محسوب می شود. اکنون نیز شرایط منطقه به گونه ای است که اسراییل تصور می کند فرصت مناسبی برای پیگیری این هدف در اختیار دارد.

او افزود: از یک سو پرونده هسته ای ایران همچنان در وضعیت نامشخص قرار دارد و از سوی دیگر، گفتگوهای دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن به رغم فراز و فرودها همچنان به عنوان یک مسیر محتمل روی میز قرار دارد. اسراییل نگران هر توافقی است که بتواند به کاهش فشارهای بین المللی علیه ایران منجر شود. به همین دلیل تلاش می کند تا فضای امنیتی منطقه را در سطحی نگه دارد که نگرانی ها نسبت به نقش ایران و متحدانش همچنان پررنگ باقی بماند. به همین علت است که این دو موضوع به شکل غیرمستقیم بر یکدیگر تأثیر می گذارند.

این دیپلمات پیشین درباره برخی اظهارنظرها مبنی بر اینکه تحویل اورانیوم غنی سازی شده 60 درصدی می تواند ایران را در معرض تهدیدات جدی تر قرار دهد، توضیح داد: در تحلیل مسائل بین المللی باید از فضای احساسی فاصله گرفت و به منطق روابط بین الملل توجه کرد. نخست باید این پرسش را مطرح کنیم که اساساً چرا باید کشوری تصمیم به حمله اتمی علیه ایران بگیرد؟

وی تأکید کرد: استفاده از سلاح هسته ای صرفاً یک اقدام نظامی نیست؛ یک تصمیم با پیامدهای سیاسی، انسانی، زیست محیطی و امنیتی بسیار گسترده است که می تواند کل منطقه و حتی نظام بین الملل را تحت تأثیر قرار دهد. اگر فعالیت های هسته ای ایران ماهیتی غیرنظامی داشته باشد و این موضوع از طریق سازوکارهای فنی و دیپلماتیک قابل اثبات باشد، هیچ توجیه منطقی برای حمله هسته ای وجود ندارد. حتی کشورهایی که اختلافات عمیق سیاسی با ایران دارند نیز به خوبی می دانند که استفاده از چنین سلاحی چه تبعات سنگینی به دنبال خواهد داشت. بنابراین طرح این گونه سناریوها بیشتر در فضای سیاسی و تبلیغاتی مطرح می شود تا در عرصه واقعی تصمیم گیری های بین المللی.

مجلسی در ادامه با اشاره به بحث سلاح هسته ای گفت: در داخل کشور گروه هایی وجود دارند که تصور می کنند دستیابی به سلاح هسته ای می تواند ضامن امنیت ملی باشد. این نگاه البته در برخی کشورها نیز وجود داشته است، اما باید دید هزینه چنین تصمیمی چیست. ورود به باشگاه قدرت های هسته ای صرفاً به معنای افزایش توان بازدارندگی نیست؛ بلکه به معنای تحمل فشارهای اقتصادی، سیاسی و امنیتی گسترده تر نیز هست.

او با اشاره به هزینه های این مسیر افزود: تجربه جهانی نشان می دهد کشورهایی که در چنین مسیری حرکت کرده اند، با انزوای بیشتری مواجه شده اند و هزینه های سنگینی پرداخته اند. ایران کشوری با ظرفیت های اقتصادی، انسانی و ژئوپلیتیکی فراوان است. آنچه امروز بیش از هر چیز به آن نیاز داریم، گسترش روابط اقتصادی و تجاری با جهان است. هر اقدامی که به تشدید تنش ها و افزایش محدودیت های بین المللی منجر شود، در نهایت بر زندگی مردم و توسعه کشور تأثیر منفی خواهد گذاشت.

این تحلیلگر مسائل بین الملل در پاسخ به این پرسش که چرا روند تنش زدایی و دیپلماسی تا این اندازه دشوار و پیچیده به نظر می رسد، زاویه دید جدیدی را مطرح کرد و گفت: واقعیت این است که همه بازیگران از کاهش تنش سود نمی برند. در هر کشوری گروه هایی وجود دارند که از شرایط بحرانی و فضای غیرعادی منافعی کسب می کنند. این منافع می تواند اقتصادی، سیاسی یا حتی ایدئولوژیک باشد.

وی تصریح کرد: هنگامی که روابط خارجی در وضعیت عادی قرار می گیرد، بسیاری از این منافع از بین می رود. به همین دلیل گاهی شاهد مقاومت هایی در برابر روندهای دیپلماتیک هستیم. اقتصاد تحریمی، اقتصاد ویژه ای است که برای برخی افراد و گروه ها فرصت های خاصی ایجاد می کند. طبیعی است که این افراد تمایل چندانی به تغییر شرایط نداشته باشند. در حالی که منافع ملی ایجاب می کند کشور به سمت ثبات، تعامل و کاهش تنش حرکت کند.

مجلسی درباره احتمال وقوع جنگی جدید در منطقه تأکید کرد: نباید تصور کرد که خطر جنگ کاملاً از بین رفته است. منطقه خاورمیانه همچنان یکی از پرتنش ترین مناطق جهان محسوب می شود و کوچک ترین خطای محاسباتی می تواند بحران های تازه ای ایجاد کند. با این حال باید میان جنگ های محدود و جنگ تمام عیار تفاوت قائل شد.

وی خاطرنشان کرد: درگیری هایی که طی ماه های گذشته شاهد آن بودیم، هرچند خسارت بار و نگران کننده بودند، اما هنوز به سطح یک جنگ گسترده منطقه ای نرسیده اند. در واقع می توان آن ها را نوعی هشدار دانست؛ هشداری درباره اینکه اگر تنش ها کنترل نشود، امکان حرکت به سمت سطوح خطرناک تر وجود دارد. آنچه تاکنون رخ داده، می توانست بسیار سنگین تر باشد.

این دیپلمات پیشین افزود: تصور کنید درگیری ها به سمت حملات فراگیر علیه زیرساخت های انرژی، بنادر، پالایشگاه ها یا شبکه های حیاتی اقتصادی حرکت می کرد. در آن صورت نه تنها کشورهای درگیر، بلکه کل منطقه و حتی بازارهای جهانی تحت تأثیر قرار می گرفتند. خوشبختانه هنوز بازیگران اصلی تلاش می کنند از عبور از برخی خطوط قرمز جلوگیری کنند.

مجلسی در پایان نتیجه گیری کرد: راه حل نهایی همچنان در دیپلماسی نهفته است. هیچ یک از طرف های اصلی مناقشه نمی توانند از طریق جنگ به اهداف پایدار خود دست پیدا کنند. تجربه چند دهه گذشته نیز نشان داده است که بحران های منطقه ای هرچقدر پیچیده باشند، در نهایت بر سر میز مذاکره تعیین تکلیف می شوند. به همین دلیل حفظ کانال های دیپلماتیک و جلوگیری از تشدید تنش ها همچنان مهم ترین ضرورت پیش روی همه طرف هاست. آینده منطقه بیش از آنکه به توان نظامی وابسته باشد، به میزان عقلانیت سیاسی و توانایی بازیگران در مدیریت اختلافات بستگی دارد.

منبع: فرارو