فرارو - جام جهانی 2026 قرار است بزرگ ترین رویداد ورزشی تاریخ باشد. 48 تیم، 104 مسابقه، 16 شهر میزبان و نزدیک به 40 روز رقابت در سه کشور آمریکا، کانادا و مکزیک، این تورنمنت را به یکی از بزرگ ترین تجمعات انسانی جهان تبدیل می کند. اما همان ویژگی هایی که جام جهانی را به جشنواره ای جهانی تبدیل می کنند، آن را به هدفی جذاب برای تروریست ها و افراط گرایان نیز بدل کرده اند.

به گزارش فرارو، مرکز مطالعات بین الملل و استراتژیک در آمریکا گزارشی در مورد چالش های امنیتی جام جهانی نوشته است که در ادامه بخش هایی از آن را با هم می خوانیم.

کارشناسان امنیتی معتقدند هر رویدادی که بتواند میلیاردها نفر را به طور همزمان پای تلویزیون ها بنشاند، برای گروه های خشونت طلب نیز ارزش تبلیغاتی فوق العاده ای دارد. تاریخ نشان می دهد که تروریست ها بارها تلاش کرده اند از توجه جهانی به رویدادهای ورزشی برای رساندن پیام خود، ایجاد رعب و وحشت یا ضربه زدن به دولت ها استفاده کنند.

با این حال، تهدیدهای امروز با تهدیدهای دوران پس از یازده سپتامبر تفاوت های مهمی دارند. در سال 2026 دیگر سازمانی در سطح القاعده یا داعشِ دوران اوج خود وجود ندارد که بتواند به تنهایی بزرگ ترین تهدید امنیتی جهان محسوب شود. در عوض، تهدیدها پراکنده تر، متنوع تر و پیش بینی ناپذیرتر شده اند.

برخلاف رویدادهایی مانند سوپربول (فینال فوتبال آمریکایی که مهم ترین مسابقه سال ورزش آمریکاست) یا مراسم تحلیف ریاست جمهوری که در یک مکان مشخص برگزار می شوند، جام جهانی در گستره ای وسیع از آمریکای شمالی جریان دارد. نیروهای امنیتی نه تنها باید امنیت ورزشگاه ها را تأمین کنند، بلکه باید از صدها مکان دیگر نیز محافظت کنند؛ از ایستگاه های قطار و مترو گرفته تا هتل ها، رستوران ها، مراکز خرید و مناطق تجمع هواداران.

حتی اگر ورزشگاه ها به دژهای امنیتی تبدیل شوند، میلیون ها هوادار پیش از ورود به ورزشگاه ها در صف ها تجمع خواهند کرد، در خیابان ها جشن خواهند گرفت و از وسایل حمل ونقل عمومی استفاده خواهند کرد. همین فضاهای باز و کم حفاظت، اهداف جذابی برای مهاجمان احتمالی محسوب می شوند.

هرچند توان بسیاری از گروه های تروریستی بین المللی کاهش یافته، اما خطر همچنان از بین نرفته است. شاخه های مختلف داعش، برخی گروه ها فعال در خاورمیانه، آفریقا و حتی خود آمریکا سازمان های افراطی منطقه ای و حتی برخی دولت های متخاصم همچنان می توانند انگیزه حمله به چنین رویدادی را داشته باشند.

نمونه های تاریخی فراوانی وجود دارد. حمله به المپیک مونیخ در سال 1972، تلاش برای بمب گذاری در جام جهانی 1998 فرانسه، حمله داعش به ورزشگاه استاد دو فرانس در سال 2015 و طرح های خرابکارانه متعدد علیه المپیک های سال های اخیر نشان می دهد که رویدادهای ورزشی همواره در فهرست اهداف بالقوه تروریست ها قرار داشته اند.

بزرگ ترین نگرانی نهادهای امنیتی آمریکا در آستانه جام جهانی نه یک سازمان خارجی، بلکه افراد رادیکال شده ای هستند که به تنهایی یا در قالب گروه های کوچک عمل می کنند. در سال های اخیر، الگوی غالب تروریسم در آمریکا همین بوده است؛ افرادی که اغلب در فضای مجازی افراطی می شوند، بدون ارتباط سازمانی جدی دست به اقدام می زنند و از ابزارهایی ساده مانند خودرو، سلاح گرم یا مواد منفجره دست ساز استفاده می کنند.

چنین مهاجمانی معمولاً آموزش حرفه ای ندیده اند، اما همین موضوع آن ها را خطرناک تر می کند؛ زیرا شناسایی آنان دشوارتر از اعضای سازمان های بزرگ است. یکی از مهم ترین ویژگی های تهدیدهای داخلی آمریکا، تنوع شدید انگیزه هاست. در دهه 1990 خشونت های مرتبط با مخالفت با سقط جنین سهم بزرگی از حملات را تشکیل می داد. در دهه 2010 حملات الهام گرفته از داعش افزایش یافت. در سال های اخیر نیز خشونت های نژادپرستانه رشد داشته است.

همین تنوع باعث می شود دستگاه های امنیتی نتوانند تنها بر یک تهدید مشخص تمرکز کنند. مهاجم احتمالی جام جهانی می تواند فردی با هر نوع پیشینه فکری، سیاسی یا اجتماعی باشد.

تاریخ آمریکا نمونه های متعددی از حملات به تجمعات بزرگ را در خود دارد. در المپیک آتلانتا 1996 یک بمب گذاری در پارک المپیک موجب کشته و زخمی شدن ده ها نفر شد. در سال 2013 دو بمب در ماراتن بوستون منفجر شد که سه کشته و صدها زخمی بر جای گذاشت. در سال های بعد نیز چندین طرح حمله به استادیوم ها، جشنواره ها و گردهمایی های عمومی پیش از اجرا توسط نیروهای امنیتی کشف و خنثی شد.

این سوابق نشان می دهد که تجمع های بزرگ همچنان در معرض تهدید قرار دارند، حتی اگر سطح حفاظت امنیتی بسیار بالا باشد.

کارشناسان معتقدند محتمل ترین شکل حمله در جام جهانی 2026، عملیات های ساده اما مرگبار خواهد بود. تیراندازی با سلاح گرم همچنان مرگبارترین ابزار مورد استفاده در حملات تروریستی داخل آمریکا محسوب می شود. حملات با خودرو علیه جمعیت نیز در سال های اخیر بارها مورد استفاده قرار گرفته اند و به دلیل سادگی اجرا، همچنان یکی از نگرانی های اصلی محسوب می شوند.

مواد منفجره دست ساز نیز اگرچه ساخت دشوارتری دارند، اما همچنان می توانند خسارات سنگینی ایجاد کنند. علاوه بر این، استفاده از پهپادها به عنوان ابزار حمل مواد منفجره نیز به عنوان تهدیدی نوظهور مورد توجه نهادهای امنیتی قرار گرفته است.

جالب آنکه خود ورزشگاه ها لزوماً خطرناک ترین نقاط نیستند. ورزشگاه های میزبان جام جهانی تحت شدیدترین تدابیر امنیتی ممکن قرار خواهند گرفت. خطر اصلی در نقاطی نهفته است که هزاران نفر بدون عبور از لایه های امنیتی در آن تجمع می کنند؛ صف های طولانی ورود به ورزشگاه ها، مناطق تماشای عمومی مسابقات، ایستگاه های مترو و قطار، مراکز تجمع هواداران، خیابان های اطراف ورزشگاه ها و مراکز اقامتی تیم ها.

حتی یک حادثه کوچک در چنین محیط هایی می تواند باعث ایجاد وحشت عمومی و ازدحام مرگبار شود. تجربه های گذشته نشان داده اند که گاهی تلفات ناشی از فرار جمعیت می تواند از خود حمله نیز بیشتر باشد.

آمریکا، کانادا و مکزیک برای جام جهانی 2026 یکی از گسترده ترین ساختارهای امنیتی تاریخ ورزش را ایجاد کرده اند. همکاری میان سرویس های اطلاعاتی سه کشور، مشارکت پلیس های خارجی، ایجاد مراکز تبادل اطلاعات، استفاده از فناوری های ضدپهپادی، کنترل هوایی، نظارت سایبری و حضور گسترده نیروهای امنیتی بخشی از این برنامه است.

مقام های امنیتی امیدوارند همان گونه که المپیک پاریس 2024 بدون وقوع حمله بزرگ تروریستی به پایان رسید، جام جهانی 2026 نیز به جای مسائل امنیتی با کیفیت مسابقات و هیجان فوتبال در یادها بماند.

جام جهانی 2026 بدون تردید یکی از پیچیده ترین چالش های امنیتی تاریخ ورزش خواهد بود. گستردگی جغرافیایی مسابقات، تعداد بالای تماشاگران و تنوع تهدیدها، کار نیروهای امنیتی را دشوار می کند. با این حال، تجربه دو دهه مبارزه با تروریسم، همکاری گسترده اطلاعاتی و آماده باش بی سابقه نهادهای امنیتی باعث شده احتمال وقوع یک حمله بزرگ نسبتاً محدود باقی بماند.