در شرایطی که تنش های نظامی میان ایران و اسراییل ادامه دارد و دونالد ترامپ با ژست های دیپلماتیک مدعی مهار نتانیاهو و تمایل به توافق با تهران است، گمانه زنی ها درباره آینده این تقابل و سرنوشت مذاکرات بالا گرفته است. با این حال، یک تحلیلگر ارشد روابط بین الملل معتقد است ادعاهای آمریکا تنها یک شوآف برای فریب افکار عمومی است و واشنگتن و تل آویو در یک سناریوی از پیش طراحی شده، به دنبال فرسایشی کردن جنگ و پیگیری پروژه تغییر نظام هستند؛ وضعیتی که چشم انداز هرگونه توافق میان ایران و آمریکا را تیره وتار می کند.

به گزارش فرارو، دکتر محسن جلیلوند، استاد روابط بین الملل و تحلیلگر ارشد سیاست خارجی، در گفتگو با فرارو به بررسی ابعاد پنهان این جنگ و پیامدهای منطقه ای آن پرداخته است.

محسن جلیلوند درباره ریشه ها و علل وقوع دور جدید درگیری ها گفت: از دید من تمام فرآیندی که منجر به آغاز این تنش ها شد، از پیش طراحی شده بود. آن ها سناریویی چیدند که اسراییل حمله کند، سپس ترامپ مدعی شود جلوی نتانیاهو را خواهد گرفت و در نهایت در قامت یک "مصلح" وارد میدان شود. در واقع همه این تحرکات، یک شوآف تمام عیار برای افکار عمومی است.

وی افزود: مهم ترین ویژگی جنگ فعلی این است که آمریکا فعلاً نمی خواهد مستقیماً وارد عمل شود. به همین دلیل، ایران نیز در حال حاضر وارد پروژه جنگ منطقه ای یا فرامنطقه ای همه جانبه نمی شود، چرا که واشنگتن با نمایش اخیر سعی کرده خود را از این درگیری مجزا جلوه دهد. در شرایط موجود، هدف اصلی ایران، اسراییل است و در نتیجه، گسترش حملات به سایر کشورهای منطقه توجیه چندانی ندارد.

جلیلوند در خصوص پیوند راهبردی تهران و حزب الله و تاثیر آن بر معادلات نبرد تصریح کرد: ایران و حزب الله تعهدات متقابلی در قبال یکدیگر دارند. عدم حمایت ایران از حزب الله اساساً میسر نیست، زیرا رها کردن این جبهه مشکلات امنیتی بسیار جدی تری در پی خواهد داشت. باید دقت کنیم در شرایطی که آمریکا با ادامه محاصره و تشدید تنش های اقتصادی در حال فشار آوردن بر ایران است، اسراییل نیز به شکل نیابتی با ما می جنگد؛ بنابراین هیچ یک از این رویدادها تصادفی نیست.

این تحلیلگر ارشد سیاست خارجی با اشاره به سناریوهای پیش رو خاطرنشان کرد: این وضعیت در دو حالت ادامه پیدا می کند؛ حالت اول این است که دامنه درگیری گسترش یافته و آمریکا نیز وارد جنگ شود، یا اینکه ایران و اسراییل به همین شکل فعلی به تبادل آتش ادامه دهند. در سناریوی دوم، اسراییل ابتدا تلاش خواهد کرد مسئله حزب الله را به شیوه خود حل کند و سپس سطح تنش و تبادل آتش با تهران را بالا ببرد.

وی با یادآوری اهداف ادعایی اسراییل در جنگ های گذشته افزود: در جنگ 12 روزه، هدف اعلامی اسراییل تغییر "رفتار" ایران بود، اما دیدیم که رفتار تهران تغییری نکرد. در جنگ 40 روزه که با ترور مقامات ارشد سیاسی و نظامی آغاز شد، هدف آن ها تغییر "ساختار" جمهوری اسلامی بود که باز هم ناکام ماندند و ثابت شد این ساختار به حدی مستحکم است که به حیات خود ادامه می دهد. من فکر می کنم طراحی کلان اسراییل و آمریکا برای جنگ فعلی یا درگیری های آتی، فراتر از این ها و معطوف به "تغییر نظام" است؛ هرچند در تغییر رفتار و ساختار نیز هیچ موفقیتی کسب نکرده اند.

جلیلوند بر خلاف برخی تحلیل ها، معتقد است که این درگیری به زودی پایان نخواهد یافت. وی تاکید کرد: من تصور می کنم این جنگ کوتاه مدت نخواهد بود. حتی بعید نیست که ایالات متحده در نهایت وارد نبرد شود یا حداقل به اسراییل اجازه دهد سطح مشخصی از تنش نظامی با ایران را حفظ کند. از دید من می توان این درگیری را در چارچوب یک "جنگ فرسایشی" تعریف کرد، چرا که جبهه مقابل تصور می کند طولانی شدن جنگ، فشار مضاعف و بیشتری را به ایران تحمیل خواهد کرد.

استاد روابط بین الملل در پایان با اشاره به نقش یمن و همچنین کشورهای حاشیه خلیج فارس گفت: حوثی ها اعلام کرده اند اجازه عبور به اسراییلی ها از باب المندب را نمی دهند و طبیعتاً اسراییل مجبور به تغییر مسیر است. اما باید توجه داشت که نمی توان این شاهراه را روی کل جهان بست، چرا که با واکنش و اعتراض سریع جامعه جهانی مواجه خواهد شد. درباره کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس نیز معادلات کاملاً روشن است؛ آن ها اصلاً در حدی نیستند که بخواهند با ایران وارد جنگ شوند. این کشورها حتی در درون خودشان و با یکدیگر چالش های جدی دارند و "شورای همکاری خلیج فارس" تنها یک اسم است. آن ها به شدت نیازمند و وابسته به چتر حمایتی آمریکا و اسراییل هستند و تاثیر چندانی بر تغییر معادلات کلان منطقه ندارند. با این تفاسیر، همچنان انتظار نمی رود مذاکرات ایران و آمریکا به نتیجه برسد، چرا که فاصله خواسته ها و مطالبات دو طرف بسیار عمیق است.

منبع: فرارو