ارتش ایران روز دوشنبه اعلام کرد عملیات نظامی خود علیه اسراییل را متوقف کرده است؛ اما هم زمان هشدار داد که اگر تل آویو حملات خود به لبنان، به ویژه جنوب این کشور و منطقه ضاحیه را ادامه دهد، پاسخ های بعدی ایران شدیدتر و سنگین تر خواهد بود.

به گزارش فرارو، بر اساس بیانیه ای که منتشر شده، نیروهای مسلح ایران حملات اخیر خود را پاسخی دردناک به آنچه تجاوزهای اسراییل در لبنان خوانده اند، توصیف کرده اند. در این بیانیه، این اقدامات اسراییل با حمایت آمریکا مرتبط دانسته شده و عملیات ایران نیز در چارچوب حمایت از ملت مظلوم لبنان معرفی شده است.

تهران در این بیانیه تأکید کرده است که پیام این عملیات باید از سوی اسراییل و حامیانش جدی گرفته شود. با این حال، اعلام توقف عملیات نشان می دهد ایران در این مرحله تلاش دارد چرخه حمله و پاسخ را کنترل شده نگه دارد؛ هرچند هشدار داده است که ادامه حملات اسراییل به لبنان، با واکنشی شدیدتر روبه رو خواهد شد.

تجدید درگیری میان ایران و اسراییل، آتش بس شکننده منطقه را در برابر آزمونی سخت قرار داده است. این دور تازه از تنش می تواند امیدها برای دستیابی به توافقی سیاسی جهت پایان دادن به جنگ در خاورمیانه را تضعیف کند.

اهمیت این تحولات در آن است که حملات اسراییل به ایران تنها چند ساعت پس از آن انجام شد که دونالد ترامپ از تل آویو خواسته بود از پاسخ نظامی به تهران خودداری کند. ترامپ تلاش داشت بنیامین نتانیاهو را از کشاندن بحران به مرحله ای تازه بازدارد؛ اما تصمیم اسراییل برای حمله، نشان داد شکاف میان محاسبات واشنگتن و تل آویو همچنان جدی است.

دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا، اعلام کرد که مذاکرات نهایی برای رسیدن به صلح همچنان ادامه دارد و تنها نادانی یا حماقت می تواند این روند را از مسیر خارج کند. ترامپ بار دیگر تأکید کرد که ایران و اسراییل به دنبال آتش بس فوری هستند و گفت روند مذاکرات با تهران باید با سرعت بیشتری پیش برود. این موضع گیری نشان می دهد کاخ سفید همچنان تلاش دارد مسیر دیپلماسی را از چرخه حملات متقابل جدا نگه دارد و اجازه ندهد درگیری های اخیر، توافق احتمالی را نابود کند.

رییس جمهور آمریکا در شبکه تروث سوشال نوشت که محاصره تا زمان دستیابی به توافق نهایی، با تمام قدرت ادامه خواهد یافت. به این ترتیب، ترامپ تلاش می کند دو مسیر را هم زمان پیش ببرد: فشار حداکثری برای وادار کردن تهران به توافق و مهار تنش برای جلوگیری از فروپاشی کامل مذاکرات.

ترامپ پیش تر نیز از ایران و اسراییل خواسته بود فوراً جنگ را متوقف کنند. او بامداد دوشنبه در گفت وگو با روزنامه فایننشال تایمز تأکید کرده بود که حملات موشکی ایران به اسراییل، تمایل او برای تکمیل مذاکرات با تهران را تغییر نداده و بر توافق احتمالی اثری نخواهد گذاشت.

در میانه تنش تازه میان ایران، اسراییل و آمریکا، روزنامه اسراییلی معاریو با لحنی تند خواستار بی اعتنایی تل آویو به درخواست های دونالد ترامپ شد و تأکید کرد که اسراییل نباید در برابر حملات ایران عقب نشینی کند. این روزنامه نوشت ایران با هدف قرار دادن شهرک های شمالی و مراکز حساس در عمق اسراییل از خطوط قرمز عبور کرده است و تل آویو نمی تواند اجازه دهد تهران معادله ای تازه برای آینده امنیتی اسراییل ترسیم و تحمیل کند.

معاریو در موضعی کم سابقه از اسراییل خواست در برابر رییس جمهور آمریکا سرپیچی کند و نوشت که در شرایط فعلی، اسراییل دیگر نمی تواند به ترامپ گوش دهد. به باور این روزنامه، ترامپ باید بداند اسراییل یک مهره روی صفحه شطرنج نیست، بلکه دولتی مستقل و دارای ارتشی قدرتمند است که وظیفه دارد بدون تردید از خود دفاع کند.

این موضع گیری نشان دهنده افزایش نارضایتی در بخشی از فضای سیاسی و رسانه ای اسراییل از تلاش های ترامپ برای مهار پاسخ نظامی تل آویو است؛ تلاشی که هدف آن حفظ مسیر توافق احتمالی واشنگتن و تهران و جلوگیری از لغزش منطقه به سوی جنگ گسترده تر است.

معاریو پا را فراتر گذاشت و نوشت اگر رییس جمهور آمریکا با تصمیم اسراییل مشکل دارد، می تواند جنگنده های آمریکایی را از فرودگاه بن گوریون و دیگر پایگاه های اسراییل خارج کند. این ادبیات، نشان دهنده شدت خشم بخشی از جریان های اسراییلی از فشار واشنگتن برای خویشتن داری است.

این روزنامه همچنین با لحنی انتقادی نوشت اسراییل در کنار آمریکا جنگیده است و کاخ سفید نباید دوست زخمی خود را در میدان نبرد رها کند. از نگاه معاریو، ایران با حملات اخیر خود معادلاتی را تحمیل کرده که اسراییل حق ندارد آن ها را بپذیرد؛ به همین دلیل، حمله هم زمان نتانیاهو به ضاحیه بیروت و تهران تصمیمی ضروری توصیف شده است.

معاریو هشدار داد که عقب نشینی اسراییل از پاسخ به ایران، به معنای تضعیف جایگاه آن در منطقه خواهد بود و این کشور را به هدفی آسان برای دشمنانش تبدیل می کند. این روزنامه حتی نوشت اگر نتانیاهو قصد داشت نیروی هوایی را متوقف کند، باید پیش از آن از مقام خود کناره گیری می کرد.

در بخش دیگری از این تحلیل، معاریو از تعلل در فراخواندن گسترده نیروهای ذخیره انتقاد کرد و نوشت که پس از حملات ایران، اسراییل باید هزاران نیروی ذخیره را بسیج می کرد، آنان را به شمال اعزام می کرد و مسیر عملیات را به سمت بیروت می کشاند.

حمله موشکی جدید ایران به شمال اسراییل، روابط دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو را به یکی از حساس ترین پیچ های سیاسی و امنیتی خود رسانده است. ترامپ در نخستین واکنش اعلام کرد که با نخست وزیر اسراییل تماس خواهد گرفت و از او خواهد خواست به تهران پاسخ ندهد؛ موضعی کم سابقه از سوی رییس جمهوری که معمولاً در برابر حملات ایران، در کنار تل آویو می ایستاد.

اما این بار محاسبات کاخ سفید متفاوت است. تنها چند ساعت پیش از حمله ایران، ترامپ با لحنی خوش بینانه از نزدیکی توافق با تهران سخن گفته بود؛ توافقی که پس از هفته ها تبادل پیام از مسیر میانجی گری پاکستان، از نگاه واشنگتن به مرحله ای حساس رسیده است. به همین دلیل، کاخ سفید نمی خواهد یک دور تازه از حملات ایران و اسراییل، مسیر مذاکرات را از بین ببرد. نزدیکان ترامپ می گویند او اکنون بیش از هر زمان دیگری باور دارد که لحظه کنونی برای گرفتن امتیازهای تازه از ایران مناسب است. او می خواهد پس از حدود صد روز جنگ، همان اهدافی را که به افکار عمومی آمریکا وعده داده بود، از مسیر مذاکره محقق کند.

با این حال، رییس جمهور آمریکا در داخل کشور نیز تحت فشار است. رأی گیری اخیر در کنگره نشان داد بخشی از جمهوری خواهان حاضرند در کنار دموکرات ها، اختیارات جنگی ترامپ علیه ایران را محدود کنند. این تحول برای کاخ سفید یک هشدار جدی است: ادامه جنگ می تواند هم محبوبیت ترامپ را تضعیف کند و هم موقعیت جمهوری خواهان را در انتخابات میان دوره ای آینده به خطر بیندازد. از همین رو، ترامپ علاقه ای به بازگشت به گزینه نظامی ندارد.

در مقابل، جناح تندرو جمهوری خواه نگاه دیگری دارد. از نظر آنان، شلیک دوباره موشک های ایران نشان می دهد پرونده تهران باید قاطعانه بسته شود؛ چه از مسیر دیپلماسی سخت و طولانی، و چه با بازگشت به عملیات نظامی. ترامپ نیز همچنان تأکید می کند که توان نظامی آمریکا در منطقه پابرجاست و تصمیم نهایی برای استفاده از آن فقط با اوست. اما واقعیت این است که ترامپ نمی خواهد دستاوردهای دیپلماتیک موجود را از دست بدهد. چند پایتخت منطقه ای در تلاش های میانجی گرانه نقش داشته اند و واشنگتن مایل است این کانال ها فعال بمانند. از نگاه کاخ سفید، توافق با ایران می تواند یک پیروزی راهبردی برای آمریکا، اسراییل و متحدان منطقه ای باشد؛ توافقی که هم موازنه قدرت را بازآرایی کند و هم مسیر دستیابی ایران به سلاح هسته ای را ببندد.

در چارچوبی که از مسیر پاکستان بررسی شده، اصل مرکزی این بوده است که ایران هیچ سلاح هسته ای در اختیار نداشته باشد. ترامپ نیز یک شرط دیگر به آن افزوده است: ایران نباید از هیچ طرف ثالثی سلاح هسته ای بخرد. اما همین مسیر، شکاف آمریکا و اسراییل را عمیق تر کرده است. در واشنگتن بیش از گذشته از اختلاف دیدگاه میان ترامپ و نتانیاهو سخن گفته می شود. کاخ سفید توافق با ایران را یک موفقیت راهبردی می داند، اما اسراییل معتقد است اهداف جنگ هنوز کامل نشده و تا زمانی که نظام ایران در شکل کنونی باقی است، تهدید نیز باقی خواهد ماند.

تماس های اخیر ترامپ و نتانیاهو نیز همین اختلاف را آشکارتر کرده است. واشنگتن می خواهد جنگ را به توافق ختم کند؛ تل آویو اما نگران است که توافق، آزادی عمل اسراییل علیه ایران و متحدان منطقه ای اش را محدود کند. در این میان، پرونده لبنان به نقطه ای حساس تبدیل شده است.

منابع نزدیک به دولت آمریکا می گویند کاخ سفید می خواهد لبنان را از مذاکره با ایران جدا کند و اجازه ندهد تهران از این پرونده به عنوان برگ فشار در برابر واشنگتن استفاده کند. واشنگتن در همین چارچوب، مسیر مستقلی برای لبنان و اسراییل دنبال می کند؛ مسیری که بر آتش بس، گفت وگوهای مستقیم و کاهش پیوند امنیتی لبنان با معادله ایران استوار است. هدف اصلی، خارج کردن لبنان از میز مذاکره ایران و آمریکا است.

دنیس سیترینویج، تحلیلگر ارشد مسائل ایران در موسسه مطالعات امنیت ملی اسراییل، در توییتی در شبکه ایکس می نویسد: مسیر تشدید تنش در منطقه، بیش از هر چیز به تصمیم راهبردی دونالد ترامپ بستگی دارد. اگر رییس جمهور آمریکا بخواهد امکان توافق دیپلماتیک با ایران را زنده نگه دارد، احتمالاً ناچار خواهد شد فشار جدی تری بر اسراییل وارد کند تا کارزار نظامی خود را متوقف یا دست کم محدود کند. در غیر این صورت، تهران این وضعیت را فرصتی برای تثبیت یک معادله بازدارندگی تازه در منطقه خواهد دید.

در چنین چارچوبی، ایران ممکن است احساس کند باید به هر حمله اسراییل پاسخ دهد تا نشان دهد حملات تل آویو، به ویژه علیه لبنان یا خاک ایران، بدون هزینه نخواهد بود. این پاسخ ها لزوماً فقط از سوی ایران انجام نخواهد شد. شبکه شرکا و نیروهای نیابتی تهران در منطقه نیز می تواند وارد معادله شود؛ از لبنان تا دیگر جبهه های فعال و نیمه فعال. همین مسئله خطر گسترش بحران را افزایش می دهد و می تواند درگیری را از سطح تقابل مستقیم ایران و اسراییل به رویارویی چندجبهه ای در خاورمیانه تبدیل کند.

بنابراین، اگر واشنگتن خواهان حفظ مسیر دیپلماسی است، مهار رفتار نظامی اسراییل به یکی از شروط اصلی جلوگیری از فروپاشی مذاکرات و جلوگیری از یک جنگ منطقه ای گسترده تر تبدیل شده است.

منبع: فرارو