به نقل از تابناک، پیش نویس قطعنامه آمریکا برای نشست این هفته شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی (IAEA)، که کشور های اروپایی (E3) چندان مشتاق آن نبودند، اصلاح شده و به گفته منابع، اکنون به قطعنامه مشترک سه کشور اروپایی و آمریکا تبدیل شده است.

لارنس نورمن خبرنگار وال استریت ژورنال پیش بینی کرده که این پیش نویس به احتمال زیاد تصویب خواهد شد.

وی همچنین گفته است: بر اساس برداشت من، فشار آمریکا برای ارجاع فوری پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل، به عنوان یک مصالحه، از قطعنامه حذف شده است.

منابع آگاه از روند آژانس بین المللی انرژی اتمی در گفت و گو با تابناک عنوان کرده اند که اگر این قطعنامه به شورای حکام ارائه شود، با رأی 19 یا 20 عضو موافق در مقابل 3 عضو مخالف تصویب خواهد شد، و بقیه اعضا دست روی دست می گذارند و ممتنع می دهند — جرئت رأی منفی هم ندارند!

این پیش نویس قطعنامه ضدایرانی، تهران را ملزم می کند درباره وضعیت تأسیسات هسته ای هدف حمله قرارگرفته و همچنین ذخایر اورانیوم غنی شده موجود در این مراکز به آژانس توضیح دهد.

متن اولیه پیش نویس آمریکا (بدون مشارکت سه کشور اروپایی) که به صورت اختصاصی در اختیار خبرنگار تابناک قرار گرفته بود از طریق این لینک قابل دسترسی است.

در این خصوص جزییاتی از پیش نویس قطعنامه که به رویت خبرنگار تابناک رسیده مورد تحلیل قرار می گیرد:

1. پایبندی ایران به تعهدات خود ذیل موافقتنامه های پادمانی (CSA) را نمی توان جدا از محیط امنیتی حاکم ارزیابی کرد. گزارش مدیرکل آژانس خود به روشنی بیان می کند که شرایط کنونی نتیجه مستقیم حملات رژیم آمریکا و اسراییل است. همان طور که در بند 2 این گزارش آمده است: آژانس انجام فعالیت های راستی آزمایی در ایران را از زمان آغاز حملات نظامی متوقف کرد و تا پایان ژوئن 2025، به دلایل ایمنی تصمیم به خارج کردن تمام بازرسان خود از ایران گرفت.

2. توقف بازرسی ها و فعالیت های راستی آزمایی در برخی تأسیسات توسط ایران آغاز نشده است. بلکه همان طور که مدیرکل نیز تأیید کرده، ناشی از تصمیم خود آژانس برای توقف این فعالیت ها و خروج بازرسانش در واکنش به وقوع اقدامات تجاوزکارانه و شرایط استثنایی امنیتی به وجودآمده بوده است. با این حال، پیش نویس قطعنامه وضعیت را کاملاً عادی و گویی هیچ اتفاقی نیفتاده توصیف می کند. جای تعجب نیست که شرایط امنیتی حاکم توسط دولتی ایجاد شده که خود پیشنهاددهنده این قطعنامه است!

3. گزارش مدیرکل همچنین تأیید می کند که در نتیجه همکاری مستمر و تعامل صادقانه ایران با آژانس، فعالیت های راستی آزمایی در تأسیساتی که مورد حمله قرار نگرفته بودند، از سر گرفته شده و انجام می شود. این گزارش همچنین اشاره می کند که ایران درخواست های آژانس برای دسترسی به تأسیسات آسیب ندیده را تأیید کرده و بر این اساس، به بازرسان آژانس به تک تک این تأسیسات دسترسی داده شده است. این حقایق به وضوح نشان دهنده همکاری مستمر ایران با آژانس، علیرغم شرایط استثنایی ناشی از تجاوز به تأسیسات هسته ای تحت پادمان ایران است.

4. از 13 ژوئن 2025 تا 4 آوریل 2026، دست کم 17 موج از حملات مسلحانه متعدد به تأسیسات مختلف هسته ای ایران گزارش شده است. مقیاس، شدت، فراوانی و ماهیت این حملات در تاریخ آژانس بی سابقه بوده است. این حملات پیامد های مستقیم و گسترده ای برای اجرای پادمان های آژانس در ایران و نیز ایمنی و امنیت تأسیسات و پرسنل هسته ای داشته است.

5. بر اساس گزارش اجرای پادمان در سال 2024 (SIR 2024)، بیش از 72 درصد از فعالیت های راستی آزمایی آژانس در کشور های دارای موافقتنامه پادمان لازم اجرا ولی فاقد پروتکل الحاقی (AP) در طول سال 2024، تنها در ایران انجام شده است که بیش از 56 درصد از بودجه سالانه راستی آزمایی آژانس را به خود اختصاص داده است. به همین ترتیب، یک پنجم کل فعالیت های راستی آزمایی آژانس در کشوری انجام می شده که تنها 3 درصد از تأسیسات هسته ای جهان را در اختیار دارد. این به تنهایی نشان دهنده تداوم، وسعت و عمق تعامل فنی و فعالیت های راستی آزمایی بین ایران و آژانس پیش از حملات است.

6. ایران پس از حملات ژوئن 2025 بار ها تأکید کرد که خطر حملات بیشتر واقعی و مستمر است و نمی توان وضعیت را به حالت عادی بازگشته تلقی کرد. با این حال، برخی طرف های غربی این نگرانی ها را صرفاً بهانه ای از سوی ایران معرفی کردند. نه ماه بعد، تأسیسات هسته ای ایران بار دیگر مورد حمله قرار گرفت که این خود اعتبار و درستی ارزیابی ایران از تهدید ها را بیش از پیش نشان داد.

7. تهدید هایی که موجب ایجاد این شرایط استثنایی شدند، متوقف نشده اند. در واقع، به تازگی در تاریخ 7 ژوئن 2026 - درست همان روزی که پیش نویس قطعنامه به طور غیررسمی در وین توزیع شد - رییس جمهور ایالات متحده علناً تهدید به تجاوز بیشتر علیه مواد هسته ای ایران کرد و گفت: ما آن را از بین خواهیم برد و نابودش می کنیم و اینکه در صورت عدم توافق، ایالات متحده به طور نظامی بسیار شدیدی عمل خواهد کرد. این اظهارات بر خطر مستمر و واقعی حملات مجدد تأکید دارد و در هیچ ارزیابی عینی از اجرای پادمان ها در ایران نمی توان آنها را نادیده گرفت.

8. در شرایط بی سابقه امنیتی کنونی که توسط حملات و تهدیدات مستمر ایجاد شده است، پایه های حقوقی، فنی و عملیاتی لازم برای اجرای عادی و روتین پادمان ها در ایران به طور جدی مختل شده است؛ و تا زمانی که حملات و تهدیدات آنها به طور کامل و دائمی پایان نیابد و شرایط عادی ایمنی از جمله دسترسی ایمن به تأسیسات آسیب دیده و توانایی ارزیابی شرایط فیزیکی و فنی آنها احیا نشود، هرگونه انتظار برای اجرای عادی پادمان ها در ایران فاقد هرگونه مبنای حقوقی، فنی و عملیاتی است. به هر حال، با توجه به مقیاس، شدت و ماهیت بی سابقه حملات به تأسیسات هسته ای فعال حاوی مواد هسته ای، و همچنین نبود هرگونه رویه ای از پیش تعیین شده، استاندارد یا از پیش تعریف شده پادمانی برای رسیدگی به چنین شرایط خاصی، ازسرگیری اجرای عادی پادمان ها در تأسیسات آسیب دیده ایران، حتی در چنین شرایطی، قطعاً مستلزم تفاهم مشترک بین ایران و آژانس در مورد رویه ها و روش های لازم است.

9. طبق معمول و جای تعجب نیست که پیش نویس قطعنامه ارائه شده توسط آمریکا تمام همکاری های ایران با آژانس حتی در شرایط جنگی را نادیده می گیرد - یک نمونه آن بازدید اخیر بازرسان آژانس از نیروگاه هسته ای بوشهر بود که خود مورد حملات متعددی قرار گرفته است. این پیش نویس حتی فراتر رفته و از هرگونه اشاره به حملات علیه تأسیسات هسته ای تحت پادمان ایران خودداری می کند، چه رسد به اینکه شرایط استثنایی و بی سابقه ایجاد شده توسط آنها را به رسمیت بشناسد. بر این اساس، بدون پرداختن به ریشه های وضعیت فعلی، صرفاً بر پیامد های آن تمرکز کرده و خواسته های افراط آمیز متعددی را از ایران مطرح می کند. همچنین این واقعیت را نادیده می گیرد که پس از بیش از دو دهه بازرسی در ایران، هیچ گزارشی از سوی آژانس درباره انحراف حتی یک گرم مواد هسته ای وجود ندارد.

10. پیش نویس قطعنامه طبیعتاً از راه حل دیپلماتیک حمایت می کند، اما بلافاصله پس از آن به چالش های ناشی از برنامه هسته ای ایران و پیامد های آن برای صلح و ثبات منطقه ای اشاره می کند و از ایران می خواهد که به طور جدی و بدون پیش شرط در مذاکرات شرکت کند. این پیش نویس مجدداً این واقعیت را نادیده می گیرد که این چالش ها نه توسط ایران، بلکه توسط دو دور تجاوز بی سابقه از جمله از سوی کشور تدوین کننده قطعنامه ایجاد شده است. همچنین این موضوع را نادیده می گیرد که ایران همواره به طور جدی و بدون پیش شرط در مذاکرات شرکت کرده است، اما کشوری که جدی نبود، نیت خیر نداشت و حتی از دو دور مذاکره به عنوان ابزاری فریبکارانه برای تجاوزات خود استفاده کرد و در نتیجه به ایران و دیپلماسی خیانت کرد، ایالات متحده - تدوین کننده قطعنامه - بود! موضوعاتی که در این بند و بند های قبلی به آنها اشاره شد، در واقع ضربات سنگینی به شخصیت حرفه ای و استقلال آژانس و شورای حکام وارد می کند و نشان می دهد که نهاد های مهم تخصصی بین المللی مانند آژانس به ابزاری در جعبه ابزار سیاست خارجی قدرت های خاص تبدیل شده اند. این حقایق نشان می دهد که پیش نویس قطعنامه چقدر غیرضروری، سیاسی و تحریک آمیز است.

11. کشور های عضو مسئول آژانس باید آگاه باشند که برخی طرف ها هیچ علاقه ای به عادی سازی پرونده هسته ای ایران ندارند و نمی خواهند برنامه هسته ای صلح آمیز ایران در چارچوبی عادی، فنی و غیرسیاسی مورد رسیدگی قرار گیرد. این روند نامطلوب و نگران کننده، بخشی از الگویی گسترده تر است که ممکن است پیامد هایی فراتر از ایران داشته باشد و سایر کشور های در حال توسعه را نیز تحت تأثیر قرار دهد. این الگو نشان دهنده مسیری است که در آن دسترسی مستقل به فناوری هسته ای صلح آمیز به طور فزاینده ای از طریق محدودیت های روزافزون، فشار سیاسی و تداوم وابستگی فناورانه محدود می شود. اگر جلوی این روند گرفته نشود، به همه ملت ها آسیب خواهد رساند.