ریشه های تخریب گسترده صدا و سیما نسبت به مطالبات اکثریت مردم، دولت منتخب و دورنمای توسعه از کجا نشات می گیرد؟ کافی است این روزها یکی از شبکه های صدا و سیما را باز کنید تا با دامنه وسیعی از تخریب ها، حاشیه سازی ها، توهین ها و رویکردهای غیر منصفانه رسانه ملی نسبت به عملکرد دولت و نظام تصمیم سازی های کشور روبه رو شوید.

به گزارش اعتماد، یک روز برنامه ثریا به روند مذاکرات که مصوبه شعام و تایید و امضای رهبری را بر تارک خود دارد می تازد و روز دیگر، جنجال های مربوط به برنامه خیابان انقلاب جامعه و تحلیلگران را در بهت و حیرت فرو می برد. مردم این روزها از خود می پرسند که مگر غیر از این است که صدا و سیما باید در راستای تحقق اهداف دولت و نظام حرکت کند؟ این تخریب ها اما همه ماجرا نیستند، کار حتی به سانسور بخش هایی از پیام اخیر رهبر انقلاب نیز رسیده است. بخش هایی از پیام که مستقیما از ضرورت تلاش برای انسجام و دوری از تفرقه رهنمودهایی روشن داده بود. اما صدا و سیما به جای تلاش برای ایجاد انسجام و اتحاد با فضا دادن به چهره هایی که مذاکره را از اساس حرام می دانند و تیم دیپلماسی را هدف حملات خود قرار می دهند نه تنها باری از دوش دولت و نظام تصمیم سازی های کشور بر نمی دارند بلکه خود به باری سنگین بدل شده اند.

در غیاب چهره های فرهیخته و دانشگاهی و کارشناس، تریبون های صدا و سیما یک روز در اختیار برخی تندروها قرار می گیرد. چشم در چشم مردم می دوزند و به دولت منتخب آنها توهین می کنند و روز دیگر نوبت به تندروی یکی دیگر می رسدتا گفتمان یک جناح اقلیت را فریاد بزند، بدون اینکه برای جریان مقابل نیز فرصتی برای پاسخ و طرح دیدگاه فراهم شود.

این نوع برخوردها در ماجرای رفع انسداد از اینترنت نیز تکرار شد. در شرایطی که اکثریت ایرانیان رفع انسداد از اینترنت بین المللی (و البته رفع کامل فیلترینگ) را از دولت منتخب خود طلب می کنند، تریبون های صدا و سیما یکسره در اختیار چهره هایی قرار می گیرد که رفع انسداد اینترنت را یک گناه نابخشودنی و مستلزم مجازات معرفی می کنند! هرچند رییس جمهور و یارانش در دولت بی توجه به این تندروی ها و تخریب ها تمام تلاش خود را برای حل مشکلات اقتصادی و پاسخ دهی به مطالبات مردم به کار می گیرند اما کسی نمی تواند انکار کند که رفتار مدیران صدا و سیما غیر قابل توجیه و جناحی است.

اینگونه بود که 17خرداد ماه مسعود پزشکیان یک بار دیگر نسبت به عملکرد صدا و سیما انتقاد کرد و تذکار داد که با روایت های یکسویه، سیاه نمایی و تخریب، عملکرد مدیران کشور را زیر سوال نبرند. اما اگر فکر کرده اید که این هشدارها و تذکارها، تغییری در رویه های جناحی و سیاسی صدا و سیما ایجاد می کند، سخت در اشتباهید. مدیران صدا و سیما طی 5 سال اخیر نشان داده اند که رویکردهای سیاسی و جناحی یک اقلیت تندرو برای آنها ارجح تر از مطالبات مردم است. برای عیارسنجی عملکرد مدیران صدا و سیما نظرات چهره های اصولگرا و اصلاح طلب و معتدل را بخوانید.

بهزاد نبوی، فعال سیاسی اصلاح طلب با اشاره به عملکرد صداوسیما در دوره مدیریت پیمان جبلی و وحید جلیلی می گوید ارزیابی دقیق این سازمان نیازمند مشاهده گسترده برنامه های آن است، اما آنچه به طور کلی دیده می شود نشان می دهد دیدگاه های همه جریان ها در رسانه ملی بازتاب پیدا نمی کند و تنها یک اقلیت خاص یعنی جریان پایداری از مواهب حضور در رسانه ملی بهره مند هستند.

نبوی درباره ارزیابی عملکرد صداوسیما در دوره مدیریت پیمان جبلی و نمره ای که می توان به این دوره از صفر تا 20 داد، گفت: برای ارزیابی دقیق عملکرد صداوسیما باید بررسی جامع و دقیقی از برنامه های این رسانه داشت. در واقع کسی باید چنین نمره ای بدهد که تمام روز یا بخش قابل توجهی از برنامه های این رسانه را دیده باشد و بداند چگونه عمل می کند. من چنین صلاحیتی ندارم، اما در حدی که ما می بینیم و مواضع آن را پیگیری می کنیم، روشن است که یک جریان خاص اقلیت بر برنامه های این رسانه سیطره دارد. در واقع دیدگاه های سایر گروه ها، احزاب و طیف ها در رسانه ای که باید ملی باشد، بازتاب چندانی ندارد و بیشتر شاهد حضور و برجسته شدن ایده های جریان پایداری در رسانه ملی هستیم. اینکه آیا جبلی و مدیران این مجموعه نمره قبولی می گیرند یا نه، به نظر من کاملا روشن است و نمی توان نمره بالایی به آن داد. باید دید جانشین جبلی چه کسی خواهد بود و مدیریت آینده صداوسیما چگونه عمل خواهد کرد؟

محمد علی ابطحی، عضو مجمع روحانیون مبارز در خصوص عملکرد صدا و سیما در دوره مدیریت پیمان جبلی می گوید: متاسفانه صدا و سیما بی توجه به مطالبات اکثریت ایرانیان و دولت منتخب آنها به مطالبات یک گروه و جناح خاص توجه دارد. مدیران صدا و سیما چون از مسیر تخصصی و حرفه ای و کاری وارد این سازمان نشده اند، دیدگاه حرفه ای و تخصصی نسبت به کار خود ندارند و بیشتر رویه های سیاسی و جناحی را دنبال می کنند.

جمع بندی سخنان ابطحی این است که صداوسیما برای حفظ عنوان رسانه ملی نیازمند بازنگری جدی در رویکرد خود است. او معتقد است اگر این رسانه بخواهد مرجعیت خود را بازیابد، باید از نگاه تک صدایی فاصله بگیرد، به نقدها حساسیت افراطی نشان ندهد، چهره ها و گفتمان های متنوع را بپذیرد و میان نقد دولت و تخریب دولت تفاوت قائل شود. از منظر ابطحی صدا و سیما به هیچ عنوان نمی تواند نمره قبولی از مردم و کارشناسان و فعالان سیاسی بگیرد.

محمد مهاجری، فعال سیاسی اصولگرا در اظهاراتی درباره پایان دوره مدیریت پیمان جبلی در صداوسیما می گوید: من هیچ مشکل شخصی با تلویزیون ندارم؛ هم در رادیو کار کرده ام، هم در رسانه های مکتوب و هم در فضای مجازی، بنابراین از فضای رسانه بی اطلاع نیستم. خیلی دوست داشتم آقای جبلی جایی حاضر می شد و در یک مناظره از عملکرد خود دفاع می کرد، اما معتقدم ایشان نه در حوزه مدیریت رسانه و نه در حوزه تولیدات موفق عمل نکرده است.

او با اشاره به وضعیت سریال سازی در صداوسیما اظهار می کند: اگر سریال های تولیدشده در دوران مدیران قبلی را با این دوره مقایسه کنیم، تفاوت کاملا مشخص است. همچنین بسیاری از کارگردانان مشهور که در دوره های قبل با صداوسیما همکاری می کردند، دیگر حاضر به همکاری نشدند. صداوسیما در دوره آقای جبلی بیش از حد درگیر فعالیت های سیاسی و حمایت از یک جناح خاص شد. البته قبول دارم که بخشی از این مساله ناشی از سوءمدیریت و نداشتن سعه صدر بود و باعث شد بسیاری از چهره های مستقل سیاسی و فرهنگی حاضر نشوند در صداوسیمای جبلی حضور پیدا کنند.

این مسائل چیزی از مسوولیت مدیریتی ایشان کم نمی کند و به اعتقاد من، آقای جبلی در میان مدیران صداوسیما از ابتدای انقلاب تاکنون پایین ترین سطح کیفیت مدیریتی را داشته است. اگر قرار باشد به ایشان نمره بدهم، نمره صفر می دهم و امیدوارم با پایان دوره مدیریتی او، شاهد وزش نسیم تازه ای در این رسانه باشیم.

علی مجتهد زاده، حقوقدان می گوید: یکی از عوامل اصلی دو قطبی سازی در جامعه طی این بازه زمانی صدا و سیما بوده است. وقتی تریبون در اختیار تنها یک جریان سیاسی قرار می گیرد و از ظرفیت های کشور در حوزه هنری، ورزشی، سیاسی، اقتصادی و...استفاده مناسبی نمی شود، طبیعی است که رسانه ملی نمی تواند نقش و جایگاه انسجام بخش خود را به دست آورد. رسانه ملی باید به عامل وحدت بخش و انسجام آفرین بدل شده و تلاش کند، صداهای متکثر موجود در جامعه در بخش های مختلف را بازتاب دهد.

مجتهد زاده درباره نمره ای که از یک تا 20به عملکرد صدا و سیما می توان داد، می گوید: من نمره بالایی نمی دهم، در ذهنم نمره های بسیاری پایینی است. اما نمره 3 می دهم.

حسین کنعانی مقدم، فعال سیاسی اصولگرا و دبیرکل حزب سبز ضمن ارزیابی عملکرد پنج ساله پیمان جبلی و وحید جلیلی در صداوسیما در پنج محور مختلف، به این دوره مدیریتی نمره 14 می دهد.

کنعانی مقدم ضمن مثبت ارزیابی کردن عملکرد رسانه ملی در حوزه های خبری و اقتصادی، از ضعف این سازمان در بازتاب مطالبات اجتماعی و جایگاه احزاب انتقاد کرد.

او یادآور می شود: عملکرد صداوسیما را می توان در 5 حوزه خبررسانی، سیاسی، اجتماعی، احزاب و بخش اقتصادی تحلیل کرد. خبررسانی این سازمان به ویژه در زمان حوادث و رخدادهای مختلف با دقت و سرعت خوبی همراه بوده و رسانه ملی در این زمینه موفق عمل کرده است. همچنین در بحث مسائل هویتی و قومیتی، سازمان توانسته است جایگاه خود را برای همه اقوام، به ویژه در شهرستان ها ارتقا دهد.

این فعال سیاسی در ادامه با نقد عملکرد صداوسیما در حوزه های دیگر اظهار داشت: در حوزه مسائل اجتماعی، آقای جبلی و تیم مدیریتی همراه ایشان نتوانسته اند آنگونه که باید و شاید، بازتاب دهنده همه دیدگاه ها و مطالبات اجتماعی مردم باشند. در بخش چهارم یعنی بحث احزاب و تشکل های سیاسی نیز صداوسیما در این دوره 5 ساله موفقیت چندانی نداشته است؛ چراکه نتوانست جایگاه و سهم احزاب را افزایش دهد و زمینه توسعه کارهای حزبی و مدنی را فراهم سازد. صداوسیما در حوزه مسائل اقتصادی تقریبا عملکرد خوبی داشته و در زمینه هایی مثل بازخواست کردن و انتقال مطالبات مردم، نمره قبولی می گیرد. هرچند به دلیل برخی مناسبات و ملاحظات خاص، بخشی از واقعیت ها و مطالبات اقتصادی مردم بازتاب جدی پیدا نکرده است. اگر برای هر کدام از این 5 بخش، 4 نمره در نظر بگیریم، صداوسیمای مدل جبلی در مجموع نمره 14 را از 20 می گیرد.

اسماعیل گرامی مقدم، قائم مقام حزب اعتماد ملی در خصوص عملکرد صدا و سیما می گوید: من به عملکرد صدا و سیما در دوره مدیریتی آقای جبلی نمره 12 را می دهم. این نمره به دلیل عملکرد صدا و سیما در انتشار اخبار جنگ است. وگرنه در خصوص عملکرد ایشان در حوزه مسائل سیاسی و حزبی و مساله تکثر گرایی در جامعه ایران نمره قبولی نمی گیرد.

گرامی مقدم با انتقاد از رویه تخریب علیه دولت در صدا و سیما یادآور می شود: صدا و سیما به جای وفاق و انسجام در حال ایجاد تفرقه در جامعه است. به نظرم این رویه می تواند تبعات زیانباری در آینده داشته باشد. صدا و سیما به مدیری معتدل و همراه با مطالبات مردم نیاز دارد.

محمد وکیلی، فعال سیاسی اصلاح طلب ضمن ارزیابی عملکرد پیمان جبلی در صداوسیما می گوید این سازمان در دوره اخیر بیش از گذشته به سمت جانبداری سیاسی حرکت کرده و همین مساله به مرجعیت رسانه ملی آسیب زده است. محمد وکیلی درباره عملکرد پیمان جبلی و وحید جلیلی در صداوسیما می گوید: در ابتدای کار آقای جبلی، تلاش می شد نوعی همراهی با تغییرات شکلی در سازمان ایجاد شود که تا حدی هم موفقیت های مقطعی در این زمینه به دست آمد. اما خیلی زود آقای جبلی به نوعی به تنظیمات کارخانه بازگشت. به نظر می رسد حضور وحید جلیلی در صداوسیما نیز در شکل گیری برخی از این مشکلات بی تأثیر نبوده است.

وکیلی ادامه داد: صداوسیما در این دوره به شکل حزبی وارد مسائل سیاسی داخلی شد و عملا نقش یک حزب اصولگرا را ایفا کرد و به عنوان اسپانسر رسانه ای یک جریان سیاسی ظاهر شد؛ همین مساله باعث شد مرجعیت رسانه ملی آسیب جدی ببیند. این روزها به هر شبکه که سر بزنید نشانه ای از اعضای جبهه پایداری با حضور افرادی چون خضریان، امیر حسین ثابتی، نبویان و...پیداست.

وکیلی افزود: در حالی که در شرایط جنگی مهم ترین خدمتی که رسانه ملی می توانست انجام دهد، تقویت انسجام و اتحاد ملی بود و این موضوع باید با حضور چهره ها و دیدگاه های مختلف از جریان های گوناگون که پشت ایران ایستاده اند در صداوسیما نمود پیدا می کرد. در مجموع اگر بخواهیم نمره ای بدهیم، ایشان با تک ماده نمره 10 می گیرد.

مازیار بالایی، عضو شورای مرکزی حزب اعتماد ملی با انتقاد شدید از عملکرد صداوسیما در دوره مدیریت اخیر، این دوره را ضعیف ترین مقطع رسانه ملی توصیف کرد و گفت: صداوسیما نه تنها نتوانست مخاطب جدید جذب کند، بلکه بخش مهمی از مخاطبان قبلی خود را نیز از دست داد.

بالایی می گوید: به لحاظ عملکردی، این دوره تقریبا بدترین دوره صداوسیما بوده است و این سازمان به هیچ عنوان نتوانست در حوزه های مختلف ماموریتی برای خود مخاطب ایجاد کند. از قضا حتی بخشی عمده از مخاطبانی را هم که در اختیار داشت، از دست داد و این مساله در حوزه تولیدات نمایشی، سریال ها و فیلم ها کاملا مشهود است. حتی بر اساس اعتراف خود مسوولان، صداوسیما رقابت را به شبکه نمایش خانگی واگذار کرده و به جای رقابت حرفه ای، تلاش کرده با ابزارهایی که در اختیار دارد، شبکه نمایش خانگی را محدود کند. صداوسیما در این دوره نسبت به دوره های قبلی به مراتب تک صداتر و غیرمتکثرتر عمل کرده و به هیچ عنوان پاسخگوی تنوع سیاسی، فرهنگی و اجتماعی موجود در جامعه ایران نبوده است. رسانه ملی باید شمولیت بیشتری داشته باشد و بتواند طیف گسترده تری از شهروندان را پوشش دهد، اما در این دوره چنین اتفاقی رخ نداد.

بالایی در پایان درباره نمره ای که به عملکرد این دوره مدیریتی می دهد، اظهار کرد: اگر قرار باشد نمره بدهم، صرفا از این جهت که توانستند حقوق و دستمزد کارمندان را پرداخت کنند، نهایتا نمره 4 به عملکرد صداوسیما می دهم.

نماینده ادوار مجلس با بیان اینکه رسانه ملی باید بازتاب دهنده همه سلایق و موجودیت ملی باشد، گفت در سال های اخیر به جای ارتقای سطح کیفی، شاهد تنزل در مدیریت و تولیدات صداوسیما بوده ایم و این روند می تواند در شرایط حساس کشور آسیب زا باشد.

ایرج ندیمی در ارزیابی عملکرد رسانه ملی گفت: ارزیابی رسانه ملی با چند شاخص ممکن است. اولا باید بپذیریم که این رسانه، ملی است و معنای ملی بودن این است که از همه افکار، سلایق و ظرفیت های موجود در کشور استفاده شود و متعلق به حزب، جریان یا گروه خاصی نباشد؛ چه در سطح مدیریت و چه در سطح تولیدات.

او افزود: دوم اینکه ما با ملت ایران روبه رو هستیم و ملت باید در صداوسیمای جمهوری اسلامی نمود داشته باشد. نکته سوم، مقایسه با گذشته است؛ باید ببینیم عملکرد فعلی نسبت به ادوار قبلی چگونه بوده و همچنین آن را با اقتضائات زمانه بسنجیم. با توجه به شرایط موجود، احساس می کنم به جای افزایش سطح کیفی، با تنزل سطح مواجه هستیم؛ تنزلی که در تکراری بودن برخی چهره ها، مجری های فاقد خلاقیت و نوآوری و همچنین تولیداتی که به افرادی با وابستگی های انتخاباتی خاص گرایش دارند، قابل مشاهده است.

ندیمی در پاسخ به این پرسش که از صفر تا 20 چه نمره ای به این دوره مدیریتی می دهد، اظهار کرد: با تک ماده نمره 10 به این دوره عملکرد مدیریتی می دهم.

یکی از شاخص های مهم فعالیت های رسانه ملی در هر دوره ای نسبتی است که میان این رسانه و فعالان سیاسی، فرهنگی، هنری، رسانه ای، اقتصادی و... ایجاد می شود. از این منظر نمی توان به دوره مدیریتی آقایان جبلی و وحید جلیلی در صدا و سیما نمره بالایی داد. چرا که رسانه ملی بازتاب دهنده صدای تنها یک قشر یا اقلیت خاص سیاسی بوده است. از این منظر معتقدم صدا و سیما با ارفاق نمره 10 را در این دوره مدیریتی کسب می کند.