شی جین‌پینگ، رییس‌جمهوری چین، روز گذشته سفر دو روزه خود به پیونگ‌یانگ را به پایان رساند؛ سفری که اولین حضور او در کره‌شمالی طی هفت سال گذشته محسوب می‌شود. شی و کیم آخرین بار در ماه سپتامبر در پکن با یکدیگر دیدار کرده بودند؛ دیداری که در جریان آن، در کنار رییس‌جمهوری روسیه، ولادیمیر پوتین و دیگر رهبران خارجی از یک رژه نظامی بازدید کردند.

کیم جونگ اون، رهبر کره‌شمالی، هنگام ورود شی در روز دوشنبه استقبال گسترده‌ای از او به عمل آورد؛ از فرش قرمز و تشریفات رسمی گرفته تا اجرای نمایش‌های آکروباتیک مفصل و چشمگیر. او شی را «بزرگ‌ترین میهمان دولتی» کشورش توصیف کرد و انتخاب کره‌شمالی به ‌عنوان اولین مقصد سفر خارجی رییس‌جمهوری چین در سال‌جاری را «امیدبخش‌ترین حمایت» از پیونگ‌یانگ دانست.

در مقابل، شی جین‌پینگ بر آمادگی چین برای گسترش همکاری‌ها در حوزه‌هایی مانند تجارت، کشاورزی، ساخت‌وساز و فناوری تأکید کرد. کیم نیز حفظ روابط دوستانه دو کشور را «مهم‌ترین اولویت راهبردی» کره‌شمالی عنوان کرد.

خبرگزاری دولتی شینهوا گزارش داد که شی در ضیافت شام شامگاه دوشنبه از روابط دو کشور تمجید کرده و گفته است: «چین و کره‌شمالی با کوه‌ها و رودخانه‌ها به یکدیگر پیوند خورده‌اند و سرنوشت مشترکی دارند.» کیم نیز این دیدگاه را تأیید کرد و گفت، کره‌شمالی همچنان حفظ دوستی با چین را در صدر اولویت‌های خود قرار خواهد داد.

او همچنین بار دیگر حمایت خود را از اصل «چین واحد» اعلام کرد و این سفر را نشانه‌ای از استحکام روابط دو کشور در شرایطی دانست که به گفته او، «تحولات و آشفتگی‌هایی در امور بین‌المللی» وجود دارد. شی نیز افزود، او و کیم بر سر یک «توافق مهم» برای «درک روند زمانه» و تعمیق تبادلات در سطوح عالی و همچنین تقویت روابط مردمی به تفاهم رسیده‌اند.

در روز سه‌شنبه، دو رهبر از «برج دوستی» بازدید کردند؛ بنایی یادبود برای سربازان چینی که در جنگ کره جنگیده‌اند. آنها همچنین از مدرسه عالی کادرهای پیونگ‌یانگ دیدن کردند و در آنجا یک درخت صنوبر کاشتند که به گفته خبرگزاری شینهوا، نماد دوستی پایدار و همیشگی میان دو کشور است.

نمایش قدرت

سفر رهبر چین به پیونگ‌یانگ در حالی انجام شد که نقش و نفوذ چین در نظام بین‌الملل در حال تقویت و گسترش است. موج سفر رهبران جهان در سال‌جاری به پکن نیز نشانه‌ای از همین روند تلقی می‌شود؛ تا جایی که شی جین‌پینگ در فاصله یک هفته میزبان هر دو رییس‌جمهوری ایالات متحده و روسیه بود.

در همین حال، اقدامات نظامی اخیر دولت ترامپ در ونزوئلا و جنگ علیه ایران که پیامدهای جهانی به همراه داشته است، به پکن اعتماد بیشتری داده تا پیام خود را پررنگ‌تر مطرح کند؛ اینکه چین یک قدرت جهانی «مسئول» با چشم‌اندازی مشخص برای اداره نظم بین‌الملل است.

در چنین فضایی، سی ان ان گزارش داد سفر به کره‌شمالی برای شی فرصتی فراهم می‌کند تا خود را به‌ عنوان یک میانجی فعال و منعطف نشان دهد؛ فردی که قادر است با طیفی بسیار متنوع از رهبران تعامل کند، از رییس‌جمهوری قدرتمندترین کشور جهان گرفته تا رهبر کشوری تحت تحریم و هسته‌ای.

به گفته لیـم اول‌چول، استاد دانشگاه چونگنام کره‌جنوبی، درخواست چین برای تقویت تبادلات در حوزه‌های دیپلماسی، اجرای قانون و همکاری‌های نظامی با کره‌شمالی احتمالاً نشانه‌ای از تلاش پکن برای مشارکت دادن فعال‌تر پیونگ‌یانگ در بلوک اقتصادی و امنیتی‌ای است که چین در پی ایجاد و رهبری آن است. این رویکرد همچنین به پکن امکان می‌دهد به آمریکا و متحدانش نشان دهد که همچنان بر کره‌شمالی اهرم فشار دارد.

این در حالی است که ترامپ بارها تمایل خود را برای ازسرگیری دیپلماسی با کره‌شمالی اعلام کرده است؛ پس از آنکه تلاش پرسر و صدای او در دوره اول ریاست‌جمهوری‌اش برای برچیدن برنامه هسته‌ای کره‌شمالی در نهایت شکست خورد. به ادعای کاخ سفید، یکی از موضوعات مورد بحث میان ترامپ و شی در جریان سفر سه‌روزه او به پکن، برنامه هسته‌ای کره‌شمالی بوده است. با این حال، به نظر نمی‌رسد چین حال حاضر را زمان مناسبی برای اعمال فشار بر کیم جهت کنار گذاشتن برنامه هسته‌ای‌اش بداند.

در همین راستا، لیف-اریک ایزلی، استاد دانشگاه ایهوا در سئول، معتقد است که در شرایط فعلی کیم در دیپلماسی با ترامپ ریسک بیشتری نسبت به حرکت در چارچوب یک الگوی جنگ سرد می‌بیند و شی نیز در فشار آوردن به کره‌شمالی، ریسک بیشتری نسبت به حمایت از آن متصور است. در همین راستا، نزدیکی به پیونگ‌یانگ همچنان به شی کارت‌های بیشتری در تعامل با ایالات‌متحده می‌دهد.

بازتعریف موازنه قوا

 شی جین‌پینگ در سفر سال 2019 خود به پیونگ‌یانگ از آمادگی چین برای کمک به خلع سلاح هسته‌ای شبه‌جزیره کره سخن گفته بود؛ با این حال، در سفر اخیر او هیچ اشاره‌ای به برنامه هسته‌ای کره‌شمالی یا موضوع خلع سلاح هسته‌ای نشد. حتی زمانی که این هفته از لین جیان، سخنگوی وزارت خارجه چین، پرسیده شد آیا پکن همچنان از خلع سلاح هسته‌ای در شبه‌جزیره کره حمایت می‌کند، او تنها به این پاسخ بسنده کرد که چین در قبال مسأله شبه‌جزیره کره «موضعی پیوسته و سازگار» دارد.

این موضع‌گیری در شرایطی مطرح شد که پیونگ‌یانگ درست در آستانه ورود شی، نشانه‌های روشنی از پافشاری بر برنامه هسته‌ای خود بروز داد. هفته گذشته، کره‌شمالی از یک تأسیسات جدید غنی‌سازی اورانیوم رونمایی کرد و همزمان تصاویری از بازدید کیم جونگ اون از سانتریفیوژهای مستقر در سومین سایت هسته‌ای شناخته‌شده این کشور منتشر شد؛ اقدامی که از نگاه ناظران می‌تواند آزمونی برای سنجش میزان تحمل و واکنش پکن به فعالیت‌های هسته‌ای این کشور باشد.

در همین راستا، کیم یو جونگ، خواهر رهبر کره‌شمالی، در بیانیه‌ای که توسط خبرگزاری دولتی این کشور منتشر شد، تأکید کرد که جایگاه کره‌شمالی به ‌عنوان یک قدرت هسته‌ای«واقعیتی بازگشت‌ناپذیر است، فارغ از اینکه دیگران آن را به رسمیت بشناسند یا نه». او همچنین از کشورهای «متخاصم» خواست «خیال‌پردازی‌های خود درباره خلع سلاح هسته‌ای را کنار بگذارند»؛ اظهاراتی که رد صریح تلاش‌های دیپلماتیک برای خلع سلاح هسته‌ای کره‌شمالی تلقی می‌شود.

برخی تحلیلگران بر این باورند که تأکید شی جین‌پینگ بر گسترش تبادلات نظامی با کره‌شمالی می‌تواند نشانه‌ای از تغییر رویکرد پکن نسبت به سیاست سنتی خود در حمایت از خلع سلاح هسته‌ای شبه‌جزیره کره باشد. اما چرا این موضوع دیگر مانند گذشته در اولویت چین قرار ندارد؟ به گزارش واشنگتن‌پست، از نگاه تحلیلگران، این رویکرد جدید ممکن است به شکل‌گیری نوعی همسویی امنیتی میان چین و کره‌شمالی منجر شود که هدف آن مقابله با کره‌جنوبی، ایالات‌متحده و ژاپن است. در واقع، این تحول را می‌توان در چارچوب محاسبات گسترده‌تر شی جین‌پینگ درباره توازن قدرت در شرق آسیا ارزیابی کرد؛ جایی که متحدان آمریکا در واکنش به افزایش توان نظامی چین، همکاری‌های امنیتی و توان بازدارندگی خود را تقویت کرده‌اند. در چنین شرایطی، حفظ کره‌شمالی به‌ عنوان یک شریک راهبردی برای پکن اهمیت بیشتری یافته است.

نشانه‌های این رویکرد را می‌توان در یادداشت شی جین‌پینگ در روزنامه «رودونگ سینمون»، ارگان حزب کارگران کره‌شمالی نیز مشاهده کرد. رهبر چین در این یادداشت بر ضرورت مقابله با «هژمونی‌طلبی و سیاست قدرت» تأکید کرد و خواستار مخالفت با هرگونه اقدامی شد که به گفته او به احیای نظامی‌گری و تضعیف امنیت و ثبات منطقه منجر می‌شود. این اظهارات از سوی ناظران، پیامی غیرمستقیم به آمریکا و متحدانش در شرق آسیا تلقی شده است.

روزنامه ایران