روزنامه اعتماد در گزارشی به چالش های اسراییل در جنگ اخیر پرداخت. در متن این گزارش آمده است:

مقدمه: از برتری مطلق تا فرسایش مرکب

بحران امروز اسراییل دیگر صرفا یک جنگ طولانی در غزه و لبنان یا یک دولت جنجالی به رهبری بنیامین نتانیاهو نیست. آنچه در حال رخ دادن است، عمیق تر است: بحران یک مدل کامل. دولتی که دهه ها برتری خود را بر سه ستون اصلی - حمایت بی چون و چرای غرب، برتری نظامی و تکنولوژیک و انسجام داخلی - بنا کرده بود، امروز شاهد فرسایش همزمان و شتابان این ارکان است. نتانیاهو که حیات سیاسی خود را بر پایه اصل مدیریت منازعه و نه حل آن بنا کرده، اسراییل را به سمت پیچی تاریخی هدایت می کند که موقعیت آن را در نظام منطقه ای و بین المللی بازتعریف خواهد کرد. پرسش دیگر این نیست که آیا اسراییل به پایان می رسد؟ ، بلکه این است: این فروپاشی چقدر زمان خواهد برد؟

اول: فروپاشی مشروعیت غربی و شکاف نسلی- برای نخستین بار در طول دهه ها، تصویر اسراییل در افکار عمومی غرب از یک دولت تحت تهدید به یک قدرت سرکوبگر بدون سقف سیاسی تغییر یافته است. بر اساس نظرسنجی های موسسه پیو (مه 2026)، اسپانیا و سوئد با 78 درصد بیشترین نگرش منفی را نسبت به اسراییل دارند؛ پس از آنها آلمان با 73 درصد، ژاپن با 83 درصد و امریکا با 60 درصد قرار دارند. خطرناک ترین مساله، شکاف نسلی است: در حالی که حمایت از اسراییل میان افراد بالای 65 سال در امریکا 54 درصد است، این رقم میان نسل جوان (18 تا 34 سال) به تنها 19 درصد سقوط کرده است. زمانی که این نسل سکان رهبری سیاسی و رسانه ای را به دست بگیرد، حمایت از اسراییل یک سم سیاسی خواهد بود. توماس فریدمن در نیویورک تایمز نوشت: برای اولین بار می بینم که جوانان یهودی امریکا از نظر عاطفی و روحی از اسراییل جدا می شوند. نتانیاهو در حال از دست دادن زمینی است که دیگر قابل بازپس گیری نیست.

دوم: لابی صهیونیستی؛ از قدرتمندترین بازو تا برچسب سمی- آیپک (AIPAC) زمانی قدرتمندترین لابی در واشنگتن بود که می توانست وفاداری ها را بخرد و مخالفان را سرنگون کند. اما جنگ غزه معادله را تغییر داد. در مارس 2026، هیچ نامزد ریاست جمهوری در کنفرانس سالانه آیپک شرکت نکرد. همچنین دانشگاه های کلمبیا و هاروارد برنامه های تبادل با دانشگاه های اسراییل را در اعتراض به نسل کشی متوقف کردند. ماری نیومن، نماینده سابق کنگره گفت: آنها می دانند که برندشان به زباله دان تاریخ پیوسته است. سناتور برنی سندرز نیز افزود: نتانیاهو در حال تبدیل کردن اسراییل از یک دارایی استراتژیک به یک سربار استراتژیک برای امریکاست.

سوم: حکم بازداشت و انزوای دیپلماتیک بی سابقه- در نوامبر 2024، دیوان کیفری بین المللی حکم بازداشت نتانیاهو و گالانت را صادر کرد. اکنون 125 کشور موظف به بازداشت آنها هستند. در اتحادیه اروپا نیز کارزار تعلیق توافقنامه شراکت با اسراییل از مرز یک میلیون امضا گذشت.

چهارم: فرسایش اقتصادی- ارتش اسراییل برای جنگ های فرسایشی طولانی طراحی نشده است. مجموع خسارات از اکتبر 2023 تاکنون به 169 میلیارد دلار رسیده و کسری بودجه به 8.2 درصد تولید ناخالص داخلی (بالاترین میزان از سال 1973) جهش کرده است. سرمایه گذاری خارجی 42 درصد کاهش یافته، رتبه اعتباری سقوط کرده و بخش گردشگری 85 درصد فروپاشیده است. ژنرال بازنشسته ایتان بن الیاهو می گوید: دشمن اصلی ما زمان است. هر روز که در این جنگ ها باقی بمانیم، از نظر اقتصادی و استراتژیک بازنده ایم. ما هیچ نقشه خروجی نداریم.

پنجم: فرار مغزها و مهاجرت معکوس- دولتی که بر اساس جذب یهودیان جهان بنا شده بود، اکنون با تسونامی مهاجرت معکوس روبه رو است: 82,800 نفر در سال 2023 و 69 هزار نفر در سال 2025 اسراییل را ترک کردند. نیمی از مهاجران در سنین 20 تا 44 سال هستند و 33 درصد آنها دارای مدرک کارشناسی و بالاترند. در بخش فناوری، بیش از 3 هزار متخصص خارج شده اند؛ سیلیکون ولی اسراییل در حال از دست دادن عقل متفکر خود است.

ششم: شکاف داخلی و شبح جنگ داخلی- در 6 ژوئن 2026، 250 هزار نفر در تل آویو در بزرگ ترین اعتراض از سال 2023 به خیابان ها آمدند. رادیوی ارتش فاش کرد که 700 خلبان و 550 سرباز زبده در اعتراض به ادامه جنگ، خدمت خود را به حالت تعلیق درآورده اند. همچنین 38 هزار نفر به عنوان فراری از خدمت طبقه بندی شده اند. ناحوم بارنیاع در یدیعوت آحارانوت نوشت: ما اکنون دو دولت داریم: دولت لیکود و حریدی ها و دولتِ بقیه اسراییل. ما بر لبه گسستی هستیم که قابل ترمیم نیست. پارلمان (کنست) نیز برای برگزاری انتخابات زودهنگام منحل شد.

هفتم: فقدان افق سیاسی؛ بزرگ ترین اشتباه- نتانیاهو نظریه مدیریت منازعه را برگزید: نگه داشتن فلسطینی ها در وضعیت انشقاق، عادی سازی روابط با اعراب برای عبور از مساله فلسطین و جنگ های کوتاه برای بازسازی بازدارندگی جزو این نظریه است. اما این استراتژی در 7 اکتبر شکست خورد و به یک جنگ استنزافی طولانی تبدیل شد که دیگر با مدل جنگ های کوتاه همخوانی ندارد. یاییر لاپید در کنست گفت: نتانیاهو برای فرار از محاکمه اش می جنگد، اما در این راه اسراییل را از دست می دهد. نه افق سیاسی وجود دارد و نه طرحی برای روز بعد. این یک خودکشی تدریجی است.

توصیه های استراتژیک برای اعراب، مسلمانان و فلسطینی ها- پس از سه سال جنگ نسل کشی در غزه - با بیش از 120 هزار شهید - و گسترش جنگ به لبنان و یمن، دیگر هماهنگی های پراکنده کافی نیست. ما نیازمند یک پروژه متحد عربی-اسلامی هستیم:

1. وحدت مرجعیت فلسطینی: پایان دادن به شکاف غزه و کرانه باختری از طریق انتخابات شفاف برای سلب بهانه نبود شریک صلح از اسراییل.

2. ائتلاف منطقه ای: ایجاد اتاق عملیات امنیتی مشترک و بانک سرمایه گذاری برای بازسازی غزه، لبنان و یمن.

3. بهره برداری از تحول اخلاقی غرب: ساخت استراتژی رسانه ای با زبان حقوقی و اتحاد با نهادهای مدنی غربی.

4. کارزار تحریم گسترده: تحریم دولتی و مردمی شرکت های حامی اشغالگری.

5. نهضت علمی و نظامی: خودکفایی در صنایع دفاعی (پهپاد و پدافند) و ائتلاف های تکنولوژیک با قدرت های نوظهور.

6. روایتگری تاریخی: ارایه روایت فلسطینی مبتنی بر حقایق تاریخی و خطاب انسانی به جهانیان.

نتیجه گیری: چه کسی چراغ های فرودگاه را خاموش خواهد کرد؟

سوالی که زمانی یک نویسنده ناشناس اسراییلی پرسیده بود، اکنون در کنست به طور جدی مطرح می شود: در روز آخر، چه کسی چراغ های فرودگاه بن گوریون را خاموش می کند؟ اسراییل ناگهان ناپدید نخواهد شد، اما وارد مرحله فروپاشی تدریجی شده است. نتانیاهو با تصمیماتش این روند را تسریع می کند: جنگ بدون افق، شهرک سازی و اتحاد با تندروها. اعراب و مسلمانان در برابر یک فرصت تاریخی نادر هستند. شکست در استثمار این لحظه به معنای بازگشت به وضعیت بدتر خواهد بود. در سیاست و تاریخ، لحظات سرنوشت ساز طولانی نمی مانند. امروز، پیش از فردا، زمان تصمیم گیری است.

منابع اصلی: نظرسنجی های پیو (مه 2026) | گزارش های وزارت دارایی اسراییل | دیوان کیفری بین المللی | نیویورک تایمز، یدیعوت آحارانوت، الجزیره نت.