در دنیای حیوانات، مهارت های جهت یابی پرندگان و پستانداران بزرگ همیشه زبانزد بوده است؛ اما حالا یک حشره کوچک با مغزی به اندازه یک دانه برنج، تمام معادلات علمی را به هم ریخته است. محققان به تازگی کشف کرده اند که شب پره بوگونگ (Bogong moth) که بومی استرالیاست، در طول مهاجرت های طولانی مدت خود از یک سیستم ناوبری حیرت انگیز و دوگانه استفاده می کند: قطب نمای مغناطیسی و نقشه ستاره ها.

به نقل از مجله نیچر، این کشف بزرگ که در اواخر بهار 2026 (خرداد 1405) منتشر شده است، نشان می دهد که این حشره کوچک تنها بی مهره شناخته شده در جهان است که می تواند با نگاه کردن به آسمان شب، مسیر درست را پیدا کند؛ مهارتی که تا پیش از این تصور می شد فقط در انحصار انسان ها و چند گونه خاص از پرندگان مهاجر است.

شب پره های بوگونگ هر سال در فصل بهار، از مناطق مختلف جنوب شرقی استرالیا مهاجرتی بسیار طولانی را به سمت غارهای سرد کوهستان های آلپ استرالیا آغاز می کنند تا از گرمای کشنده تابستان فرار کنند. برای اینکه بزرگی این سفر را درک کنیم، باید بدانیم که این شب پره ها مسافتی حدود هزار کیلومتر را پرواز می کنند؛ مسافتی که اگر بخواهیم آن را با اندازه بدن انسان مقایسه کنیم، معادل دو بار چرخیدن یک انسان به دور کره زمین است!

پروفسور اریک وارنت (Eric Warrant)، یکی از اعضای تیم بین المللی این تحقیق، درباره این شاهکار خلقت می گوید: این شب پره ها از یک قطب نمای ستاره ای استفاده می کنند. آن ها با توجه به فصل و زمان مشخصی از شب، زاویه حرکت خود را با ستاره ها تنظیم می کنند تا بتوانند صدها کیلومتر را به مقصدی پرواز کنند که هرگز در طول عمر کوتاه خود آن را ندیده اند.

اما یک حشره کوچک در تاریکی شب چگونه ستاره ها را می بیند؟ محققان در آزمایش های خود متوجه شدند که چشم های کوچک این شب پره ها احتمالاً نمی تواند تک تک ستاره ها را تشخیص دهد، اما آن ها در واقع از نور درخشان نوار راه شیری به عنوان راهنمای اصلی خود استفاده می کنند.

نکته شگفت انگیزتر این است که این حشرات برای روزهای ابری هم برنامه دارند. دانشمندان متوجه شدند که شب پره بوگونگ علاوه بر ستاره ها، از میدان مغناطیسی زمین نیز برای جهت یابی کمک می گیرد. به عبارت ساده تر، این حشرات به دو نقشه کاملاً مستقل مجهز هستند. بنابراین، اگر آسمان ابری باشد و نتوانند ستاره ها را ببینند، از قطب نمای مغناطیسی خود استفاده می کنند تا مطمئن شوند که هرگز مسیر را گم نمی کنند؛ این یک راه حل بی نقص از سوی طبیعت برای اطمینان از رسیدن به مقصد است.

در نهایت، محققان می گویند این حشرات وقتی به نزدیکی غارهای کوهستانی می رسند، از ترفند سوم خود رونمایی می کنند: حس بویایی. غارهایی که مقصد نهایی آن هاست، به دلیل انباشته شدن بقایای سال های گذشته، بوی خاصی می دهند که این شب پره ها با دنبال کردن آن بو، دقیقاً در همان غار اجدادی خود فرود می آیند. کشف این اسرار علمی، یک بار دیگر به ما یادآوری می کند که طبیعت تا چه اندازه هوشمند، دقیق و هنوز برای انسان ناشناخته است.

منبع: فرارو