تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST) بار دیگر توانمندی بی نظیر خود را به رخ دانشمندان کشید و این بار راز یک سیاره فراخورشیدی عجیب را فاش کرد. اخترشناسان به تازگی با استفاده از یک تکنیک رصدی کاملاً جدید توانسته اند تفاوت های آب وهوایی بین صبح و عصر را در سیاره ای به نام واسپ-94ای بی (WASP-94A b) که 700 سال نوری از ما فاصله دارد، با دقت ثبت کنند.

به نقل از ساینس (Science)، این یافته های شگفت انگیز که در اواخر خرداد 1405 (ژوئن 2026) منتشر شده، نشان می دهد که علم نجوم وارد مرحله جدیدی از شناخت آب وهوای سیاراتی شده است که خارج از منظومه شمسی ما قرار دارند.

سیاره WASP-94A b که حدود یک دهه پیش کشف شد، در دسته سیارات مشتریِ داغ قرار می گیرد؛ یعنی سیاراتی گازی و غول پیکر که به دلیل فاصله بسیار نزدیک به ستاره خود، دمای فوق العاده بالایی دارند. تا پیش از این، دانشمندان نمی توانستند جزییات دقیقی از جو این سیاره به دست بیاورند، زیرا همیشه لایه ای از ابر و مه غلیظ مانع از دیدن ترکیبات شیمیایی آن می شد.

اما تیم تحقیقاتی برای حل این مشکل به یک راهکار خلاقانه دست یافت. آن ها به جای بررسی کل سیاره به صورت یک جا، تصمیم گرفتند در زمانی که سیاره از مقابل ستاره اش عبور می کند، نور عبوری از لبه های آن (بخش هایی که در سیاره در حال طلوع و غروب آفتاب هستند) را به طور جداگانه تجزیه و تحلیل کنند.

پروفسور دیوید سینگ (David Sing)، یکی از محققان اصلی این پروژه، درباره این کشف می گوید: آنچه پیدا کردیم واقعاً شگفت انگیز بود. ما متوجه شدیم که تمام ابرهای این سیاره در واقع در بخش صبحگاهی (محل طلوع ستاره) روی هم تلنبار شده اند، در حالی که در بخش عصرگاهی (محل غروب) که دمای بالاتری دارد، آسمان کاملاً صاف و بدون ابر است.

شگفتی های این کشف به همین جا ختم نشد. دانشمندان علاوه بر تفاوت دمایی عجیب صبح و عصر، متوجه شدند که ابرهای این سیاره در ارتفاعی بسیار بالاتر از آنچه تا پیش از این پیش بینی می شد (بسیار فراتر از لایه استراتوسفر) شناور هستند. همچنین، برخلاف انتظار محققان، ذرات تشکیل دهنده این ابرها به شکل شگفت انگیزی بزرگ و درشت بودند.

این موفقیت در کنار زدن لایه ابرها، به محققان اجازه داد تا برای اولین بار به ترکیب شیمیایی واقعی این دنیای ناشناخته پی ببرند. آن ها متوجه شدند که میزان کربن موجود در جو این سیاره با تصورات قبلی تفاوت زیادی دارد و این موضوع می تواند نظریه های شکل گیری سیارات گازی را تغییر دهد.

در نهایت، این گزارش تأکید می کند که تلسکوپ جیمز وب با این تکنیک جدید ثابت کرد که دیگر هیچ لایه ابری در کیهان نمی تواند مانع از کشف اسرار سیارات دوردست شود. (در حاشیه این خبر علمی، ناسا همچنین به علاقه مندان به آسمان شب در زمین یادآوری کرده است که در روز 27 خرداد 1405 (17 ژوئن 2026) پدیده جذاب پنهان شدن سیاره زهره در پشت ماه رخ خواهد داد).

منبع: فرارو