با گذشت چند روز از تبادل آتش و تنش های محدود میان ایران و آمریکا در آب های خلیج فارس، پس لرزه های این تقابل همچنان فضای سیاسی منطقه را تحت تأثیر قرار داده است. اگرچه التهاب اولیه فروکش کرده، اما پابرجا ماندن اختلاف ها بر سر اجرای توافق های اخیر نشان می دهد که تنگه هرمز همچنان اصلی ترین نقطه برخورد تهران و واشنگتن است.

به گزارش فرارو، تحلیلگران بین المللی با بررسی رویدادهای روزهای گذشته به این نتیجه رسیده اند که نه ایران و نه آمریکا تمایلی به آغاز یک جنگ همه جانبه ندارند. با این حال، تداوم ابهامات درباره امنیت کشتیرانی، دخالت کشورهای منطقه و نحوه اجرای تعهدات، آینده این توافق را در هاله ای از ابهام نگه داشته است.

احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در گفت وگو با فرارو به تحلیل ریشه های این تقابل پرداخته است. او با نگاهی به اتفاقات اخیر، درباره دعوا بر سر تنگه هرمز، آینده توافق تهران و واشنگتن، و نقش کارشکنانه اسراییل و برخی گروه های تندرو توضیحات مهمی ارائه داده است.

احمد بخشایش اردستانی در خصوص ریشه یابی تقابل اخیر ایران و آمریکا در خلیج فارس و اینکه آیا ترامپ از ابتدا به دنبال یک سناریوی فریب بوده است، گفت: اینکه برخی می گویند اقدام ترامپ برای ورود به تفاهم و مذاکره، تنها بخشی از یک عملیات فریب است را قبول ندارم. ترامپ به شدت به این تفاهم نیاز داشت و به دنبال تحقق آن بود.

وی در ادامه افزود: زمانی که ترامپ این تفاهم را امضا کرد، دموکرات ها برای بی ارزش جلوه دادن آن، به شدت به او انتقاد کردند. به ویژه باراک اوباما که به طور مستقیم برجام را با این تفاهم مقایسه کرد. از سوی دیگر، قانون منع جنگ با ایران در کنگره تصویب شد که تحمل تمام این موارد برای ترامپ بسیار سنگین بود و به همین دلیل تلاش کرد تا بندهای این تفاهمنامه را تضعیف کند.

اردستانی درباره جزییات و شرایط این تفاهم خاطرنشان کرد: در بند اول صراحتاً به لبنان اشاره شده است؛ قرار بود جنگ در جبهه لبنان به طور قطع پایان یابد. ترامپ نیز فشارهایی به نتانیاهو وارد کرد که در نهایت منجر به شکل گیری یک آتش بس موقت شد. اما در عین حال، ترامپ تلاش کرد این تفاهم را به گونه ای میان آمریکا، اسراییل و لبنان تنظیم کند که اگر در آینده مجبور به عقب نشینی شد، ادعا کند این اقدام به دلیل تفاهم با ایران نبوده، بلکه نتیجه توافق میان خودشان بوده است.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با اشاره به لزوم اجرای دقیق بندهای تفاهمنامه تصریح کرد: در تفاهمنامه قید شده بود که ایران با باز کردن تنگه هرمز چهار امتیاز دریافت می کند: حل مسئله لبنان، رفع محاصره دریایی، اجازه فروش نفت و محصولات پتروشیمی در طول 60 روز دوره تفاهم، و پذیرش تمهیدات امنیتی ایران در تنگه هرمز.

وی درباره ریشه درگیری های چند روز گذشته توضیح داد: ترامپ برای تضعیف جایگاه ایران در تنگه هرمز، یک کریدور دریایی در سمت عمان ایجاد کرد و به کشتی ها اجازه تردد داد. طبیعتاً ایران مخالفت کرد و هشدار داد کشتی هایی که به سمت عمان می روند، مسیری ناامن را طی خواهند کرد؛ زیرا در مسیر آن ها پهپاد و مین وجود دارد و تردد تنها باید از طریق کریدور ایرانی انجام شود.

اردستانی افزود: دعوا دقیقاً از همین نقطه آغاز شد؛ یک کشتی از سمت عمان حرکت کرد و ایران برای مهار آن از پهپاد استفاده کرد. در مقابل، آمریکا نیز دست به عملیات زد که فوراً با پاسخ متقابل ایران مواجه شد. از دیدگاه من، در نهایت آمریکا چاره ای جز تسلیم ندارد. همین که آمریکا با گذشت چند روز به این نتیجه رسیده است که با زور نمی تواند ایران را مجبور به بازگشایی تنگه هرمز کند، برای آن ها بسیار گران تمام شده است.

این تحلیلگر سیاست خارجی با تأکید بر لزوم ایستادگی در حفظ امنیت تنگه هرمز گفت: ترامپ ادعا می کند کشتی هایی که از کریدور عمان عبور می کنند باید 20 درصد از نفت خود را به عنوان حق الزحمه به آمریکا بدهند، چرا که او خود را نگهبان تنگه هرمز می داند. اگر شرایط این گونه است، چرا ما چنین کاری نکنیم؟ ایران مصمم است تسلط کامل خود را بر تنگه هرمز حفظ کند.

وی با ارزیابی شرایط فعلی پیش بینی کرد: بسیار بعید می دانم که نقض آتش بس به یک جنگ گسترده و فراگیر تبدیل شود. هرچند در روزهای اخیر آتش بس نقض شد، اما وضعیت به مرحله خطر کامل نرسیده است. ایران باید کنترل تنگه هرمز را در دست داشته باشد؛ چرا که در این صورت بسیاری از مشکلات آینده کشور نیز حل وفصل خواهد شد.

اردستانی درباره گره های فعلی توافق گفت: حرف اصلی ایران این است که تنگه هرمز باز نخواهد شد مگر آنکه شروط تفاهم، به ویژه عقب نشینی اسراییل از لبنان و لغو محاصره دریایی، کاملاً تضمین و اجرایی شوند. این بی معنی است که آمریکا مشاور عمان باشد و عمان یک طرفه برای تنگه هرمز تصمیم بگیرد. ایران تصمیم گرفته است کوتاه نیاید و تجربه ثابت کرده قدرت های جهانی در برابر ایستادگی طرف مقابل، از مواضع خود عقب نشینی خواهند کرد.

بخشایش اردستانی در بخش پایانی صحبت های خود، با انتقاد از کارشکنی ها در مسیر توافق اظهار داشت: آمریکا تمایلی به اجرای مفاد تفاهمنامه ندارد و تلاش می کند بندهای آن را مخدوش کند. با این حال معتقدم درگیری ها محدود باقی می ماند و در نهایت آمریکا در تنگه هرمز کوتاه خواهد آمد.

وی افزود: دو گروه در حال کارشکنی در مسیر این تفاهم هستند؛ یکی اسراییل است که به شدت مشغول مانع تراشی شده و دیگری تندروهای داخلی هستند که متاسفانه هر دو همسو شده اند و در یک مسیر عمل می کنند.خوب است تندروهای داخلی درک کنند که ما کشوری با 90 میلیون نفر جمعیت داریم و باید بتوانیم در کنار یکدیگر زندگی کنیم.

این نماینده مجلس در پایان صحبت های حساسیت برانگیزی را مطرح کرد و گفت: ما باید یک بار برای همیشه مشکلاتمان را با آمریکا از سر راه برداریم. نباید به رویه 47 سال قبل زندگی کنیم. باید رو به جلو حرکت کنیم و مشکلات را برطرف سازیم.

منبع: فرارو