غلامرضا بنی اسدی در روزنامه جمهوری اسلامی نوشت: امام خمینی که رحمت و رضوان الهی بر او باد بیش از آنکه یک رهبر سیاسی باشد، تجسم فضیلت بنیادین شجاعت در سنت اسلامی بود اما نه آن شجاعتی که صرفاً در میدان نبرد معنا می یابد و نه آن دلاوری که تنها در مواجهه با دشمن بیرونی جلوه می کند بلکه شجاعت در عالی ترین مرتبه خود، یعنی شجاعتِ تصمیم به هنگام.

تاریخ، رهبران بسیاری را به خود دیده است که در آغاز یک نهضت، دلیرانه قیام کرده اند یا در میانه یک نبرد، استوار ایستاده اند اما شمار آنان که در لحظه دشوارِ انتخاب میان مصلحت امروز و حقیقت فردا، بتوانند از خویشتن عبور کنند، اندک است. امام خمینی از این شمار بود.

اگر قرار باشد فهرستی از شجاعت های امام تنظیم شود، با همه احترام به رهبری انقلاب اسلامی و فرماندهی دوران دفاع مقدس، شاید بتوان شجاعت او در پذیرش قطعنامه 598 را در صدر آن فهرست نشاند. زیرا آن تصمیم در اوج تدبیر و مسئولیت پذیری اتخاذ شد. نه در اثر تسلیم در برابر شرایط، بلکه برای مدیریت شرایط.

عظمت آن تصمیم زمانی آشکارتر می شود که به فاصله زمانی کوتاه میان دو موضع بنگریم. تنها دو هفته پیش از پذیرش قطعنامه، در سیزدهم تیرماه 1367، امام هرگونه تردید در ادامه جنگ را خیانت به رسول خدا (ص) خوانده و بر ضرورت استمرار مقاومت تأکید کرده بود. آن سخن در جای خود حق بود و این تصمیم نیز در زمان خود درست. راز جمع میان چند موضع ظاهراً متفاوت را باید در جوهره حکمرانی امام جست وجو کرد.

امام اسیر شعار نبودو گرفتارِ تحلیل نیز نبود. او حقیقت را در نسبت با تکلیف می فهمید و تکلیف را در نسبت با واقعیت. از همین رو، پس از دریافت گزارش های دقیق کارشناسان امین و ارزیابی همه جوانب امر، تصمیمی را برگزید که تلخ بود، اما لازم. دشوار بود، اما ضروری. او به امروزِ خویش نمی اندیشید به فرداهای دور برای عظمتِ ایران و اعتلای اسلام می اندیشید. به تاریخی می اندیشید که باید از این گذرگاه سخت عبور می کرد.

در الهیات سیاسی امام، شجاعت از خودبزرگ بینی نمی گذشت که از خودشکنی برمی خاست. بسیاری می توانند در برابر دیگران بایستند اما اندکند آنان که بتوانند در برابر خویشتن بایستند. تصمیم های بزرگ را کسانی می گیرند که از بتِ نفس عبور کرده باشند. از همین رو بود که امام در برابر دشوارترین گزینه ها خم نشد. آنچه دیگران را می شکست، او را استوارتر می کرد زیرا استقامت او فراتر از اقتدار سیاسی، در مجاهدت با نفس ریشه داشت.

شاید مهم ترین درس حکمرانی امام برای امروز و فردای ما همین باشد. سیاست ورزی اصیل، تسلیم شدن در برابر سختی ها و حتی واقعیت ها نیست، هنر مدیریت واقعیت ها برای رسیدن به بهترین تصمیم ممکن است. رهبر حکیم کسی است که در هر مقطع، با حفظ اصول، مناسب ترین تصمیم را برای تأمین مصالح عالی اتخاذ کند. امام خمینی دقیقاً چنین کرد.

از همین روست که مجموعه تدابیر و اقدامات او صرفاً یک تجربه سیاسی باقی نماند و به مکتب تبدیل شد، مکتبی که جوهر آن، جمع میان آرمان و واقعیت، ایمان و عقلانیت، شجاعت و تدبیر است. در این مکتب، شجاعت نه به معنای نترسیدن، بلکه به معنای انتخاب درست در دشوارترین لحظه هاست.

امروز نیز هر جا سخن از حکمرانی مسئولانه، تصمیم گیری تاریخی و عبور از پیچ های سرنوشت ساز باشد، می توان به آن تجربه بزرگ بازگشت. زیرا امام نه یک رهبر برای یک مقطع تاریخی بلکه معلمِ یک سنت در حکمرانی بود، سنتی که به ما می آموزد آنان که به خودشکنی رسیده اند، توان بت شکنی دارند.

آنان که از اسارت نفس آزاد شده اند، می توانند ملت ها را از بن بست ها عبور دهند و آنان که به فرداهای دور می اندیشند، از اتخاذ سخت ترین تصمیم ها هراس ندارند. این است معنای شجاعت در مکتب امام. شجاعتی که از ایمان می جوشد، با تدبیر همراه می شود و در خدمت عزت اسلام و عظمت ایران قرار می گیرد.