نزدیک به چهار ماه از حمله مرگبار به یک مدرسه ابتدایی دخترانه در شهر میناب ایران می گذرد؛ حمله ای که یکی از مرگبارترین بمباران های غیرنظامیان توسط ارتش آمریکا در دهه های اخیر توصیف شده است. با وجود گذشت این مدت، پنتاگون هنوز توضیحی درباره علت شلیک یک موشک کروز تاماهاک به این مدرسه در نخستین روز جنگ ارائه نکرده؛ حمله ای که دست کم 175 کشته، عمدتاً کودک، بر جای گذاشت.

به نقل از گاردین، هم زمان با انتشار گزارش هایی مبنی بر پایان یافتن تحقیقات محرمانه درباره این حمله، نگرانی ها افزایش یافته است که دولت دونالد ترامپ و وزیر دفاع او، پیت هگزت، نتایج این بررسی را محرمانه نگه دارند یا از انتشار کامل آن خودداری کنند تا ابعاد یکی از بزرگ ترین اشتباهات نظامی آمریکا از افکار عمومی پنهان بماند.

این پرونده در شرایطی مطرح شده که ایالات متحده و ایران به یک تفاهم نامه شکننده برای آتش بس دست یافته اند و تحقیقات درباره این حمله به آزمونی برای سیاست های جدید پیت هگزت در حوزه جنگ نیز تبدیل شده است. هگزت در اوایل ماه مارس، حدود دو هفته پس از این حمله، گفته بود: قوانین درگیری ما جسورانه، دقیق و برای آزادسازی قدرت آمریکا طراحی شده اند، نه برای محدود کردن آن.

اندکی پس از وقوع حمله، دونالد ترامپ مدعی شد که این حمله توسط ایران انجام شده است. اما پس از آنکه مشخص شد موشک استفاده شده از نوع تاماهاک ساخت آمریکا بوده، او مدعی شد ایران نیز به موشک های کروز دسترسی دارد؛ ادعایی که صحت نداشت.

ترامپ هفته گذشته، هم زمان با استقبال از توافق آتش بس برای بازگشایی تنگه هرمز، اعلام کرد که آماده است این حادثه را یک اشتباه تلقی کند. او در نشست خبری گروه هفت در اویان-له-بن فرانسه، در پاسخ به پرسشی درباره روند تحقیقات گفت: پرسیدن این سوال در این تاریخ خیلی عجیب است، چون شما در مورد مدت ها پیش صحبت می کنید. اما هیچ کس عمداً این کار را نکرد.

بر اساس این گزارش، این حمله در آغاز آنچه ترامپ از آن با عنوان گشت و گذار کوچک در ایران یاد کرده بود، رخ داد. در جریان این عملیات، دو حمله پیاپی یا موسوم به دوباره ساختمان مدرسه را هدف قرار داد که بیشتر قربانیان آن کودکان زیر 12 سال بودند. مقام های آمریکایی به طور ناشناس به رسانه ها گفته اند که تصور می شد این ساختمان یک پایگاه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی باشد.

در مراسم تشییع پیکر قربانیان که سوم مارس 2026 در میناب برگزار شد، هزاران نفر از جمله خانواده های داغدار و مقام های محلی حضور یافتند.

در میان قربانیان، دو فرزند محمدرضا احمدی تیفاکانی نیز جان خود را از دست دادند. دختر هفت ساله او، هانیه، همراه با تمامی همکلاسی هایش در بخش دخترانه مدرسه، در انفجار نخست کشته شد. به گفته شاهدان، برادر ده ساله او، سبحان، از انفجار اول جان سالم به در برد اما برای یافتن خواهرش به ساختمان بازگشت و در انفجار دوم کشته شد.

تیفاکانی اندکی پس از حادثه در گفت وگو با گاردین گفت: من شخصاً به سردخانه رفتم و هر دوی آن ها را شناسایی کردم. سبحان یک چشم خود را از دست داده بود و نیمی از صورتش از بین رفته بود. پاهایش شکسته بود. جمجمه هانیه شکسته بود اما صورتش سالم بود. من سبحان را در نگاه اول شناختم، حتی با اینکه به شدت مجروح شده بود.

ترامپ نیز هفته گذشته درباره این حادثه اظهار داشت: اشتباهاتی رخ می دهد. جنگ کثیف است.

با این حال، چندین مقام سابق پنتاگون و شورای امنیت ملی آمریکا در گفت وگو با گاردین ابراز تردید کردند که دولت ایالات متحده مسئولیت این حمله را بپذیرد یا حتی گزارش کامل تحقیقات را منتشر کند.

یکی از مقام های ارشد پیشین پنتاگون گفت: بسیار نادر است که یک عملیات نظامی داشته باشید و در آن حوادثی رخ ندهد که در آن یک هدف اشتباه گرفته شده و غیرنظامیان آسیب دیده یا کشته شوند، اما در این موارد سیستمی برای تحقیق، ارزیابی پاسخگویی و پذیرش مسئولیت وجود دارد.

او افزود: حتی بدون دفتر کاهش آسیب به غیرنظامیان، یک فرآیند بسیار واضح برای این کار وجود دارد و من بسیار تردید دارم که پنتاگون هگزت این کار را انجام دهد.

طبق این گزارش، به گفته منتقدان، هگزت در چارچوب سیاست موسوم به ضد بیداری خود در پنتاگون، واحدهای مسئول بررسی تلفات غیرنظامیان را تعطیل یا تضعیف کرده و اعلام کرده است تصمیم هایی که در میدان نبرد توسط جنگجویان اتخاذ می شود، نباید مشمول چنین نظارت های گسترده ای باشد. به اعتقاد منتقدان، این کاهش نظارت، شانه خالی کردن از مسئولیت در پرونده هایی مانند میناب را آسان تر کرده است.

حمله به مدرسه میناب از نظر میزان تلفات با برخی از مرگبارترین حملات ارتش آمریکا در دهه های گذشته مقایسه شده است؛ از جمله حمله هوایی موصل در سال 2017 که دست کم 105 و احتمالاً بیش از 200 غیرنظامی کشته شدند، حمله به بیمارستان قندوز در سال 2015 با 42 کشته و بمباران پناهگاه امیریه در سال 1991 که بیش از 400 غیرنظامی عراقی جان خود را از دست دادند.

ترامپ هفته گذشته اعلام کرد تحقیقات همچنان ادامه دارد، اما فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) در پاسخ به پرسش رسانه ها درباره این پرونده، اطلاعات تازه ای ارائه نکرد و یک مقام دفاعی تنها گفت: در حال حاضر هیچ به روزرسانی نداریم.

با این حال، گزارش های رسانه ای حاکی از آن است که تحقیقات به پایان رسیده است. بر اساس یافته های اولیه، این حمله به دلیل استفاده ارتش آمریکا از داده های هدف گیری هفت ساله انجام شده است؛ داده هایی که نشان نمی داد ساختمان مورد نظر، در مجاورت یک پایگاه سپاه، اکنون به مدرسه دخترانه تبدیل شده است.

روزنامه نیویورک تایمز هفته گذشته گزارش داد که دست کم یکی از تحلیلگران چند سال پیش به یکی از همکاران خود هشدار داده بود که آمریکا احتمالاً در حال هدف قرار دادن ساختمانی است که اکنون یک مدرسه در میناب است. با این حال، اطلاعات هدف گیری هرگز به روزرسانی نشد و مقام های نظامی همچنان آن محل را هدفی مشروع برای بمباران تلقی کردند.

محمدرضا احمدی تیفاکانی نیز در واکنش به روند تحقیقات گفته بود امید چندانی به پاسخگو شدن آمریکا یا جامعه جهانی ندارد. او در پاسخ به این پرسش که چه پیامی برای نهادهای حقوقی یا محققان این پرونده دارد، گفت: آن ها خودشان شاهد همه چیز هستند. ما دیدیم که در غزه و فلسطین چه اتفاقی افتاد. اکنون همین فاجعه بر سر فرزندان خودمان آمده است. مهم نیست به آن ها چه بگوییم، این چیزی را تغییر نخواهد داد.

تحقیقات کنگره آمریکا درباره این حادثه نیز با مانع روبه رو شده است. یاسمین انصاری، نماینده ایرانی-آمریکایی حوزه سوم آریزونا، این حمله را یکی از وحشتناک ترین وقایع کل جنگ غیرقانونی ترامپ در ایران توصیف کرد و گفت برای دریافت پاسخ درباره این حمله به دولت ترامپ نامه نوشته اما پاسخی دریافت نکرده یا پاسخی دریافت نکرده است.

او افزود: دونالد ترامپ حقیقت را از مردم آمریکا و کنگره پنهان می کند و تقصیر را به گردن وزیر هگزت می اندازد، زیرا نمی خواهد مردم از وحشت واقعی آنچه که بر سر مردم ایران آورده و مطلقاً هیچ چیزی برای ارائه ندارد، آگاه شوند. من به انجام تمام تلاش خود برای دریافت پاسخ برای خانواده های این دختران ادامه خواهم داد.

گاردین در ادامه گزارش خود نوشته است: وس برایانت، متخصص پیشین عملیات ویژه نیروی هوایی آمریکا و رییس سابق ارزیابی آسیب های غیرنظامیان در پنتاگون، نیز گفت همکاران اندکی که هنوز مسئول نظارت بر کاهش آسیب به غیرنظامیان هستند، اجازه مشاهده یافته های اولیه تحقیقات را نداشته اند.

او اظهار داشت: من معتقدم که هگزت و ترامپ هر دو تمام تلاش خود را برای سرکوب این تحقیقات انجام خواهند داد. بنابراین، حتی اگر واقعاً یک نفر آنجا نشسته باشد، دیگر خبری از آن نخواهد شد، مگر اینکه مثلاً یک افشاگر شجاع داشته باشیم.

او همچنین افزود: تعداد افرادی که به آن گزارش چشم دوخته باشند بسیار کم خواهد بود.

به گفته برایانت، حملاتی که در ایران هزاران غیرنظامی را کشته اند، نشان دهنده افزایش سطح آسیب کلی قابل قبول برای ارتش آمریکا هستند؛ روندی که به گفته او ناشی از سهل انگاری و بی ملاحظگی محض، و همچنین تخریب فرهنگ در سطوح ارشد رهبری در ارتش است.

هگزت در آغاز دوران وزارت خود، بخش های مسئول کاهش آسیب به غیرنظامیان را تعطیل یا به شدت تضعیف کرد. همچنین گزارشی که در ماه مه از سوی بازرس کل وزارت دفاع منتشر شد، نتیجه گرفت که ارتش آمریکا دیگر نیروی انسانی، تجهیزات و زیرساخت لازم برای اجرای دو قانون فدرال مربوط به حفاظت از غیرنظامیان و اداره مرکز عالی حفاظت از غیرنظامیان را در اختیار ندارد.

هگزت در ماه سپتامبر نیز اعلام کرده بود که به عنوان بخشی از برنامه نوسازی پنتاگون علیه بیداری ، قوانین احمقانه درگیری ارتش آمریکا را لغو کرده است. او در ماه مارس، چند هفته پس از حمله به مدرسه، در حالی که عملیات نظامی آمریکا علیه ایران ادامه داشت، گفت: جنگجویان حداکثر اختیارات را شخصاً از سوی رییس جمهور و ارادتمند شما دریافت می کنند.

به گفته ناظران، این مواضع و تعطیلی دفاتر کلیدی باعث کاهش شدید نظارت غیرنظامیان در پنتاگون شده است؛ تا جایی که یکی از مقام های سابق این وزارتخانه گفته است آمریکا کل استراتژی کاهش آسیب به غیرنظامیان را به سطل زباله انداخت.

بر اساس این گزارش، نیکو جعفرنیا، معاون موقت مدیر دیده بان حقوق بشر در واشنگتن، نیز گفت: هگزت خود علناً تردید زیادی در مورد میزان اقداماتی که قبلاً در ارتش برای کاهش این نوع خطاهای بی ملاحظه و حوادث گسترده آسیب به غیرنظامیان داشتیم، ابراز کرده است.

او افزود: او علناً در مورد ارزش محدودیت ها بر جنگجویان ابراز تردید کرده است و اقداماتی انجام داده است که به طور سیستماتیک برخی از این اقدامات حفاظتی را که قرار است رعایت قانون را تضمین کنند، تضعیف کرده است.

جعفرنیا با اشاره به اظهارات پیشین هگزت درباره باز کردن دست جنگجویان ما و کنار گذاشتن قوانین احمقانه درگیری گفت: فکر می کنم ما اثرات آن را در روز اول جنگ دیدیم.

منبع: فرارو